Ekofizjologiczne aspekty nektarowania roślin

tekst: prof. dr hab. Bożena Denisow, dr Monika Strzałkowska-Abramek

Artykuł z numeru 3/2025 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer

Nektar jest wydzieliną tkanki nektarnikowej, którego główną funkcją jest zwabienie zapylaczy. Uważa się, że jest on podstawową „nagrodą kwiatową”, która stanowi swoistą „zapłatę” za usługę zapylania świadczoną przez zapylacze.

Rycina 1. Dynamika nektarowania trzech gatunków roślin; wiesiołek – nektarowanie od godzin popołudniowych z maksimum między godziną 5 a 7; gryka – nektarowanie bardzo dynamiczne ograniczone do kilku wczesnorannych godzin w ciągu doby; jabłoń – nektarowanie stabilne w ciągu dnia pomiędzy godziną 6 a 16

Nektar to wodny roztwór cukrów oraz pozostałych związków, które wchodzą w jego skład. Podstawową frakcję nektaru stanowią tzw. metabolity pierwotne – cukry, dlatego nektar jest przede wszystkim źródłem energii dla owadów zapylających. W jego składzie znajduje się dwucukier – sacharoza oraz cukry proste (monosacharydy) – fruktoza i glukoza. Pozostałe cukry występują w nektarze w mniejszych ilościach i są to głównie monosacharydy (mannoza, arabinoza), dwucukier (maltoza), czy wielocukier (rafinoza). Uważa się, że wzajemny stosunek sacharozy do cukrów prostych jest cechą gatunkową, ale ulega też fluktuacjom podczas sekrecji nektaru i zmienia się z wiekiem kwiatu. Prawdopodobnie ilość dostępnego nektaru, stężenie cukrów oraz proporcje cukrów (a także zmiana proporcji sacharozy do cukrów prostych) wiążą się z ewolucyjnym przystosowaniem do pozyskania najbardziej efektywnych zapylaczy. Biorąc pod uwagę proporcję cukrów, nektar, który zawiera powyżej 50 proc. sacharozy klasyfikowany jest jako dominujący sacharozą (ang. sucrose-dominant). Nektary zawierające 10–30 proc. cukrów prostych określa się jako bogate w cukry proste (ang. hexose-rich). Istnieje pogląd, że rośliny, które produkują nektar z dużą zawartością sacharozy są zapylane przez owady długojęzyczkowe (np. trzmiele). Do roślin, które zawierają duże ilości sacharozy w nektarze należy m.in. wiesiołek (83–90 proc. sacharozy).

Ten artykuł pochodzi z numeru 3/2025

E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.

Kup e-wydanie 3/2025 — 10,00 zł Cały e-rocznik 2025 — 100,00 zł E-prenumerata

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

W tym numerze — Marzec 2025

  1. Ludzie-miejsca-wydarzeniaPszczelarskie migawki z kraju i ze świataKamila Cyfra pełna treść po wykupieniu3 min
  2. Moja gospodarka pasiecznaWiosna, a z nią pierwsze prace w pasieceWojciech Kołodyński pełna treść po wykupieniu8 min
  3. Choroby, szkodniki, zatruciaWspółczesne kierunki walki z warrozą, czyli o tym jak „heretycy” stali się wizjoneramiKrzysztof Olszewski pełna treść po wykupieniu13 min
  4. Żywienie pszczółPasze i suplementy diety w pasiece – konieczność, czy „nowa moda” [1]Dariusz Karwan pełna treść po wykupieniu18 min
  5. Pożytki i zapylanieEkofizjologiczne aspekty nektarowania roślinBożena Denisow, Monika Strzałkowska-Abramekdostępny dla Ciebie7 min
  6. Inne zapylaczeOwady zapylające w mieścieWeronika Banaszak-Cibicka, Iga Stanisławska pełna treść po wykupieniu6 min
  7. Ludzie-miejsca-wydarzenia„Różnica między niemożliwym a możliwym leży w determinacji człowieka”.Krystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu10 min
  8. Listy czytelnikówListy czytelnikówRedakcja pełna treść po wykupieniu4 min

Podobne wpisy