Irgi – niedoceniane krzewy pożytkowe

tekst: prof. dr hab. Bożena Denisow, dr Monika Strzałkowska-Abramek

Artykuł z numeru 10/2026 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer

Irgi od wielu lat zajmują ważne miejsce w zieleni miejskiej, parkowej i przydomowej. Cenione są przede wszystkim za wysokie walory dekoracyjne, niewielkie wymagania siedliskowe oraz odporność na niekorzystne warunki środowiska. Coraz większą uwagę zwraca się również na ich znaczenie ekologiczne – stanowią źródło pokarmu, głównie energetycznego, dla owadów zapylających.

Rodzaj Cotoneaster Medik. należy do rodziny różowatych (Rosaceae) – jednej z najważniejszych pod względem gospodarczym i pszczelarskim. Do tej samej rodziny zaklasyfikowane zostały m.in. jabłonie, grusze, głogi, maliny, pigwy, śliwy, wiśnie, róże i jeżyny – od dawna cenione jako źródło pożytku dla pszczół. Łacińska nazwa rodzaju pochodzi od słowa cotoneum (pigwa) oraz przyrostka -aster (podobny). Nawiązuje ona do małych owoców tej rośliny, które z wyglądu przypominają miniaturowe pigwy.

Liczba gatunków zaliczanych do rodzaju Cotoneaster pozostaje przedmiotem dyskusji botaników. W zależności od przyjętej koncepcji systematycznej wyróżnia się od ok. 90 nawet do ponad 200 gatunków. Tak duże rozbieżności taksonomiczne wynikają przede wszystkim z łatwego powstawania mieszańców, częstego występowania apomiksji (wytwarzania nasion bez zapłodnienia) oraz znacznej zmienności morfologicznej. W praktyce ogrodniczej i szkółkarskiej spotyka się ponadto liczne odmiany, które trudno przyporządkować do określonego taksonu.

Największe bogactwo gatunków irg występuje w Azji, przede wszystkim w rejonie Himalajów oraz południowo-zachodnich i środkowych Chin. Niektóre rosną również w Europie, północnej Afryce oraz zachodniej części Azji. Większość irg została sprowadzona do Europy jako rośliny ozdobne w XIX i XX wieku. Dzięki wyjątkowej odporności na niekorzystne warunki środowiska szybko zyskały popularność w architekturze krajobrazu.

Niektóre gatunki zdziczały i stały się inwazyjne, tworząc dzikie, samoodnawiające się populacje. W Polsce obce taksony irg mogą spontanicznie rozprzestrzeniać się poza miejsca upraw, jednak żaden z nich nie znajduje się na krajowej ani unijnej liście inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie. Irga błyszcząca (C. lucidus) jest natomiast klasyfikowana w krajowej bazie gatunków obcych jako potencjalnie inwazyjna, dlatego wprowadzając ją do uprawy, należy kontrolować jej rozrastanie.

Ten artykuł pochodzi z numeru 10/2026

E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.

Kup e-wydanie 10/2026 — 10,00 zł E-prenumerata

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

W tym numerze — Październik 2026

  1. Gospodarka pasiecznaPaździernik – czas odpocząćJacek Wojciechowski pełna treść po wykupieniu6 min
  2. Gospodarka pasiecznaPlaster wart więcej niż myśliszPiotr Szyszko pełna treść po wykupieniu9 min
  3. Hodowla pszczółPraktyczne aspekty hodowli pszczół odpornych na VarroaKrystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu13 min
  4. Pożytki i zapylanieIrgi – niedoceniane krzewy pożytkoweBożena Denisow, Monika Strzałkowska-Abramekdostępny dla Ciebie9 min
  5. Ule i sprzęt pasiecznyUl ulowi nierównyDariusz Karwan pełna treść po wykupieniu15 min
  6. Ludzie-miejsca-wydarzeniaDziałania Resortu Rolnictwa w zakresie wspierania rozwoju pszczelarstwa w PolsceMarcin Tomaszewski, Agnieszka Pietrzak pełna treść po wykupieniu13 min
  7. ApiterapiaMleczko pszczele jako element terapii wybranych schorzeń [2]Arkadiusz Ciołkowski pełna treść po wykupieniu8 min
  8. ApiterapiaNowa hipostaza miodu: jego zastosowanie w medycynie konwencjonalnejWalerij Isidorow pełna treść po wykupieniu11 min

Podobne wpisy