Irgi – niedoceniane krzewy pożytkowe
tekst: prof. dr hab. Bożena Denisow, dr Monika Strzałkowska-Abramek
Artykuł z numeru 10/2026 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer
Irgi od wielu lat zajmują ważne miejsce w zieleni miejskiej, parkowej i przydomowej. Cenione są przede wszystkim za wysokie walory dekoracyjne, niewielkie wymagania siedliskowe oraz odporność na niekorzystne warunki środowiska. Coraz większą uwagę zwraca się również na ich znaczenie ekologiczne – stanowią źródło pokarmu, głównie energetycznego, dla owadów zapylających.
Rodzaj Cotoneaster Medik. należy do rodziny różowatych (Rosaceae) – jednej z najważniejszych pod względem gospodarczym i pszczelarskim. Do tej samej rodziny zaklasyfikowane zostały m.in. jabłonie, grusze, głogi, maliny, pigwy, śliwy, wiśnie, róże i jeżyny – od dawna cenione jako źródło pożytku dla pszczół. Łacińska nazwa rodzaju pochodzi od słowa cotoneum (pigwa) oraz przyrostka -aster (podobny). Nawiązuje ona do małych owoców tej rośliny, które z wyglądu przypominają miniaturowe pigwy.
Liczba gatunków zaliczanych do rodzaju Cotoneaster pozostaje przedmiotem dyskusji botaników. W zależności od przyjętej koncepcji systematycznej wyróżnia się od ok. 90 nawet do ponad 200 gatunków. Tak duże rozbieżności taksonomiczne wynikają przede wszystkim z łatwego powstawania mieszańców, częstego występowania apomiksji (wytwarzania nasion bez zapłodnienia) oraz znacznej zmienności morfologicznej. W praktyce ogrodniczej i szkółkarskiej spotyka się ponadto liczne odmiany, które trudno przyporządkować do określonego taksonu.
Największe bogactwo gatunków irg występuje w Azji, przede wszystkim w rejonie Himalajów oraz południowo-zachodnich i środkowych Chin. Niektóre rosną również w Europie, północnej Afryce oraz zachodniej części Azji. Większość irg została sprowadzona do Europy jako rośliny ozdobne w XIX i XX wieku. Dzięki wyjątkowej odporności na niekorzystne warunki środowiska szybko zyskały popularność w architekturze krajobrazu.
Niektóre gatunki zdziczały i stały się inwazyjne, tworząc dzikie, samoodnawiające się populacje. W Polsce obce taksony irg mogą spontanicznie rozprzestrzeniać się poza miejsca upraw, jednak żaden z nich nie znajduje się na krajowej ani unijnej liście inwazyjnych gatunków obcych stwarzających zagrożenie. Irga błyszcząca (C. lucidus) jest natomiast klasyfikowana w krajowej bazie gatunków obcych jako potencjalnie inwazyjna, dlatego wprowadzając ją do uprawy, należy kontrolować jej rozrastanie.
Ten artykuł pochodzi z numeru 10/2026
E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.
Kup e-wydanie 10/2026 — 10,00 zł E-prenumerata
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
W tym numerze — Październik 2026
- Gospodarka pasiecznaPaździernik – czas odpocząćJacek Wojciechowski pełna treść po wykupieniu6 min
- Gospodarka pasiecznaPlaster wart więcej niż myśliszPiotr Szyszko pełna treść po wykupieniu9 min
- Hodowla pszczółPraktyczne aspekty hodowli pszczół odpornych na VarroaKrystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu13 min
- Pożytki i zapylanieIrgi – niedoceniane krzewy pożytkoweBożena Denisow, Monika Strzałkowska-Abramekdostępny dla Ciebie9 min
- Ule i sprzęt pasiecznyUl ulowi nierównyDariusz Karwan pełna treść po wykupieniu15 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaDziałania Resortu Rolnictwa w zakresie wspierania rozwoju pszczelarstwa w PolsceMarcin Tomaszewski, Agnieszka Pietrzak pełna treść po wykupieniu13 min
- ApiterapiaMleczko pszczele jako element terapii wybranych schorzeń [2]Arkadiusz Ciołkowski pełna treść po wykupieniu8 min
- ApiterapiaNowa hipostaza miodu: jego zastosowanie w medycynie konwencjonalnejWalerij Isidorow pełna treść po wykupieniu11 min
