Zatrucia pszczół z perspektywy biegłego sądowego

tekst: Henryk Kiejdo

Artykuł z numeru 4/2025 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer

Stosowanie środków ochrony roślin (pestycydów) jest dozwolone w naszym systemie prawnym w ramach wyznaczonych przez zapisy wyartykułowane w ustawach, rozporządzeniach, a także aktach wspólnotowych Unii Europejskiej (UE). Ustalone rygory mają zapobiec m.in. zatruciu pszczół, ale nie od dziś wiadomo, że chroniąc pszczoły, dbamy także o całe środowisko przyrodnicze. I chociaż z mediów płyną głosy, że ten problem to przeszłość, że obecnie zaledwie jeden procent pasiek jest podtruwanych, to procesy sądowe, które ciągną się latami i są wyczerpujące, a czasem rujnują finansowo poszkodowanych pszczelarzy, nie należą do rzadkości.

Wprowadzanie środków ochrony roślin do środowiska podlega konieczności bezwzględnego podporządkowania się reżimowi wynikającemu z przepisów. Analizując akta spraw dotyczących zatrucia pszczół jako biegły sądowy, nierzadko spotykam się niestety ze stwierdzeniami typu: „moje pole i nikt nie będzie mnie pouczał”, lub „ulotka mnie nie interesuje, gdybym pryskał swoje pole, to bym ją przeczytał”, czy „robię co mi kierownik zlecił”. Zadziwiający jest przy tym fakt, że są to często wypowiedzi osób, które posiadają aktualne zaświadczenia z odbycia szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin. Jaka jest zatem przyczyna takiego podejścia? Często wynika ono z przeświadczenia o bezkarności, ale też z niewiedzy – od rolników dowiaduję się bowiem, że nikt im o wielu podstawowych zasadach stosowania pestycydów nie mówił. Nie kiedy refleksja przychodzi później. Podczas jednej ze spraw osoba odpowiedzialna za wytrucie pszczół, mająca świadomość popełnienia czynu zabronionego, początkowo usprawiedliwiała się: „Pojechałem o godz. 21 dokonać oprysku bobiku rosnącego w odległości 0,5 km od pasieki, plantacja nie kwitła”. Opamiętanie przyszło dopiero wówczas, gdy komisja wyceniła straty na kwotę 120 tys. złotych. Do opryskania wspomnianej uprawy, która pokryta była spadzią, użyto Bi-58, czyli bardzo niebezpiecznego dla pszczół insektycydu, którego substancją czynną jest dimetoat. Zetknąłem się również z przypadkiem, że sprawca zatrucia pszczół nie kwestionował swojej winy, ustalił wysokość odszkodowania, co więcej dokonał przelewu kwoty należnej tytułem odszkodowania. Pszczelarz zrezygnował z powołania komisji, odstąpił od pobrania próbek roślin, i pszczół. Na tym jednak sprawa się nie zakończyła. Sprawca skierował do pszczelarza znajome osoby celem zakupu miodu i stwierdzenia, czy jego pszczoły żyją, a następnie zażądał zwrotu pieniędzy, twierdząc, że został oszukany, bo pszczelarz w dalszym ciągu ma pszczoły, a miód nie został zutylizowany. Natomiast pszczelarz, poza rodzi nami stacjonującymi w miejscu, w którym doszło do wytrucia, miał również pasiekę w innym terenie. 

Nieco inna sytuacja miała miejsce w 50-pniowej pasiece. Oprysk na nieodległej plantacji przeprowadzono w piątek, tak jak to zazwyczaj bywa po godzinach pracy urzędów. Komisja do stwierdzenia wytrucia pszczół powołana została po kilku dniach. Jeden z członków komisji, reprezentujący Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i gleby Nasiennictwa (PIORiN), odradzał pszczelarzowi pobranie próbek gleby i roślin argumentując, że skoro oprysk wykonano kilka dni temu, to użyte substancje chemiczne zapewne uległy rozkładowi i nie będzie ich można wykryć, a koszt badania jest wysoki. W rezultacie pobrane zostały jedynie próbki pszczół, w których wykryto pozostałości środków ochrony roślin, m.in. dimetoat (niedozwolony już w tym czasie) oraz azoksystrobinę. Rolnik przyznał się jedynie do stosowania zawierającego tę substancję fungicydu o nazwie Siarkol (był wpisany w karcie ewidencji zabiegów). Problem polegał na tym, że pszczelarz, który musi udowodnić winę sprawcy, zrezygnował z pobrania prób gleby i roślin. Nie można było więc wykazać w nich obecności tych samych co w pszczołach substancji.

Ten artykuł pochodzi z numeru 4/2025

E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.

Kup e-wydanie 4/2025 — 10,00 zł Cały e-rocznik 2025 — 100,00 zł E-prenumerata

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

W tym numerze — Kwiecień 2025

  1. Moja gospodarka pasiecznaErgonomia w transporcie pasiecznymWojciech Kołodyński pełna treść po wykupieniu8 min
  2. Choroby, szkodniki, zatruciaZatrucia pszczół z perspektywy biegłego sądowegoHenryk Kiejdodostępny dla Ciebie10 min
  3. Pożytki i zapylanieIm więcej jemioły, tym mniej mioduTomasz Pawłowicz pełna treść po wykupieniu9 min
  4. Pożytki i zapylanieO wydajności cukrowej roślinBożena Denisow, Monika Strzałkowska-Abramek pełna treść po wykupieniu3 min
  5. Żywienie pszczółPasze i suplementy diety w pasiece – konieczność, czy „nowa moda” [2]Dariusz Karwan pełna treść po wykupieniu15 min
  6. ApiterapiaApiterapia w praktyce: zastosowanie produktów pszczelich w reumatoidalnym zapaleniu stawówArkadiusz Ciołkowski pełna treść po wykupieniu7 min
  7. Programy badawczeProjekt Beeguards: Odporne pszczelarstwo i hodowla pszczół w celu ochrony naturalnych zasobów genetycznych i usług zapylaniaJerzy Wilde, Magdalena Wilde pełna treść po wykupieniu9 min
  8. Ludzie-miejsca-wydarzeniaWielka wystawa pszczół: manifest dla dzikich pszczółDiana Dyba pełna treść po wykupieniu2 min

Podobne wpisy