Zasada zrównoważonego rozwoju, czyli czas zmienić sposób myślenia [2]

tekst: Bartłomiej Maleta

Artykuł z numeru 3/2024 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer

Jak działa efekt cieplarniany? Polska nazwa nie najlepiej oddaje charakter zjawiska, lepsza jest nazwa angielska: greenhouse effect - efekt szklarniowy. 

Gazy cieplarniane (m.in. dwutlenek węgla, metan) obecne w atmosferze Ziemi działają tak samo jak szyby w szklarni: pozwalają energii słonecznej przenikać do środka, ale zatrzymują ciepło czy raczej spowalniają oddawanie go na zewnątrz. Za znaczne ilości dwutlenku węgla emitowane do atmosfery odpowiadają naturalne procesy zachodzące na naszej planecie. Należy wymienić tu zarówno czynniki biotyczne (ich źródłem są organizmy żywe: rośliny czy zwierzęta, np. oddychanie, rozkład martwych organizmów, pożary lasów itp.), jak i abiotyczne (oddziaływanie nieożywionych elementów środowiska, np. wybuchających wulkanów). Przez tysiąclecia ilość gazów cieplarnianych, a przede wszystkim dwutlenku węgla, w atmosferze była mniej więcej stała. A jeśli nawet zmieniała się, to najczęściej na przestrzeni tysięcy lat, a nie dziesięcioleci. Poza tym gazy cieplarniane są niezbędne na planecie do tego, aby mogło istnieć życie, jakie znamy: podtrzymują funkcjonowanie środowiska, w którym wykształciły się złożone ekosystemy. Naturalne procesy ukształtowały się w taki sposób, że ilość wydzielanych gazów cieplarnianych była neutralizowana przez inne procesy, np. dwutlenek węgla był pochłaniany z atmosfery i więziony przez oceany, glebę czy materię organiczną. Ilość tych gazów w atmosferze była zatem mniej więcej stała i bilansowała energię cieplną dostarczaną przez promieniowanie słoneczne z tą, która była tracona w wyniku promieniowania cieplnego naszej planety. Skutkiem tego w przybliżeniu stała była również temperatura na Ziemi.

Szacuje się, że działalność ludzka odpowiada jedynie za ok. 5 proc. całkowitej rocznej emisji dwutlenku węgla – reszta to naturalne procesy, na które człowiek nie ma wpływu. Problem w tym, że te kilka procent nie jest bilansowane przez naturalne procesy neutralizujące dwutlenek węgla – jest to nadwyżka, która kumuluje się w atmosferze. W związku z tym od czasów epoki przemysłowej ilość dwutlenku węgla w atmosferze planety, choć powoli, to systematycznie i stale rośnie, potęgując efekt szklarniowy (dziś szacuje się, że objętościowo jest to 0,04 proc. atmosfery, w latach 80. ub.w. było to ok. 0,03 proc.). Ilość energii cieplnej dostarczanej ze Słońca – choć względnie stała – jest obecnie większa niż ilość energii traconej w wyniku promieniowania (w związku z tym temperatura na Ziemi rośnie). Według szacunków temperatura naszej planety podniosła się o 1,1–1,2°C (rok 2023 może okazać się rekordowy, z temperaturą do 1,5°C wyższą niż średnia temperatura ery przedprzemysłowej). Wydaje się to niewiele, ale mówimy o średniej temperaturze globalnej. 

Ten artykuł pochodzi z numeru 3/2024

E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.

Kup e-wydanie 3/2024 — 10,00 zł Cały e-rocznik 2024 — 80,00 zł E-prenumerata

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

W tym numerze — Marzec 2024

  1. Reklama i marketingOgłoszeniaRedakcja pełna treść po wykupieniu1 min
  2. Choroby, szkodniki, zatruciaZgnilec europejski – mit czy zagrożenie? [2]Paweł Chorbiński pełna treść po wykupieniu11 min
  3. ApiterapiaApiterapia od podstawArkadiusz Ciołkowski pełna treść po wykupieniu9 min
  4. Gospodarka pasiecznaW marcu jak w garncuDariusz Gerula pełna treść po wykupieniu11 min
  5. Gospodarka pasiecznaUl ludowy w roli rojołapkiMateusz Viste pełna treść po wykupieniu5 min
  6. Produkty pszczeleMiodowe vademecum [2]Teresa Szczęsna pełna treść po wykupieniu4 min
  7. Ludzie-miejsca-wydarzeniaMiodowa gruzja [1]Ewa Kudłacz-Orciuch, Jerzy Wilde pełna treść po wykupieniu13 min
  8. Ludzie-miejsca-wydarzeniaAwers i rewers, czyli dwie strony…Antoni Ożóg pełna treść po wykupieniu7 min
  9. Punkt widzeniaZasada zrównoważonego rozwoju, czyli czas zmienić sposób myślenia [2]Bartłomiej Maletadostępny dla Ciebie11 min
  10. Historia pszczelarstwaMiędzywojnie: odrodzenie struktur pszczelarstwa w małopolsce [2]Krzysztof Gawłowski pełna treść po wykupieniu6 min

Podobne wpisy