Podgrzewanie rodzin pszczelich (1)
tekst: Stefan Jerzy Siudalski
Artykuł z numeru 6/2022 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer w wersji drukowanej
Udomowienie pszczoły miodnej wiąże się z ogromną ingerencją w życie rodzin pszczelich ze strony osób zajmujących się ich chowem. Jednym z przykładów praktyki pszczelarskiej znacznie odbiegającej od naturalnego trybu życia pszczół, choć niezbyt powszechnej, jest podgrzewanie uli. Jakie argumenty przemawiają za taką metodą? Czy są przekonujące?
Wiedza pszczelarzy na temat temperatury panującej na zewnątrz i wewnątrz gniazda w ciągu roku oraz jej wpływu na rodziny pszczele wydaje się niewystarczająca. Bardzo popularne jest też posługiwanie się analogią między życiem ludzi a światem pszczół, co jest bezzasadne, ponieważ owady są organizmami zmiennocieplnymi. Aby zatem zrozumieć świat pszczelich temperatur, trzeba wskazać kilka istotnych wartości, odpowiadających warunkom, w jakich te owady żyją. W świecie pszczół wartość 0oC jest nieprzydatna i w gospodarce pasiecznej trzeba o niej zapomnieć. Z tego powodu wprowadziłem pojęcie „pszczele zero”, które odpowiada zakresowi temperatur 8–12oC. Dlaczego jednak mówimy o przedziale, a nie jednej wartości? Dlatego, że uwzględnia on temperaturę odczuwalną (podobnie jak w świecie ludzi). Podczas słonecznego, bezwietrznego dnia pszczoły będą latały już przy 8oC, ale w dzień wietrzny i deszczowy nawet przy 12oC loty nie będą intensywne.
W bezpośrednim otoczeniu czerwiu pszczoły starają się utrzymać temperaturę 34–36oC. Aby ją zapewnić, muszą wytworzyć temperaturę ok. 44oC. Taką wartość ma jednak tylko tułów pszczoły, temperatura odwłoka ma zwykle ok. 20oC, co oznacza, że na tak małym fragmencie ciała (połączenie korpusu i odwłoka) różnica temperatur może wynosić ponad 20oC (w pobliżu czerwiu różnica ta wynosi ok. 14oC).
Pracą nad wytwarzaniem ciepła zajmuje się tylko część pszczół. Obok siebie mogą przebywać „pszczoły-grzałki” i te, które przyjmują temperaturę otoczenia. „Pszczoły-grzałki” poruszają się po plastrach z czerwiem, a wczesną wiosną swoim nagrzanym tułowiem dodatkowo podgrzewają puste komórki, znajdujące się między komórkami z czerwiem. Zjawisko to nazywamy dziurawym czerwiem, jest to prawdopodobnie efekt celowego działania pszczół, które specjalnie zostawiają puste komórki, aby móc skuteczniej podgrzewać czerw. Podczas zimowli, gdy kłąb jest już zawiązany, silne rodziny starają się utrzymać wewnątrz temperaturę ok. 20oC, a słabe – ok. 12oC. Różnica temperatur na odcinku kilku centymetrów (np. 2 cm w głąb kłębu i 2 cm poza kłębem) w skrajnych przypadkach może wynosić nawet 50oC! To właśnie przykład doskonałej termicznej izolacji kłębu.
Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”
Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.
Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
W tym numerze — Czerwiec 2022
- Prawodawstwo pszczelarskieGatunki obce: nowa ustawaŁukasz Tecław pełna treść po wykupieniu9 min
- Gospodarka pasiecznaPorady z Pszczelej Woli: czerwiecTomasz Kędziora pełna treść po wykupieniu14 min
- Gospodarka pasiecznaJak zrobić ciasto cukrowe bez mieszania i ugniataniaZbigniew Lipiński pełna treść po wykupieniu4 min
- Gospodarka pasiecznaUl do nowoczesnej gospodarkiAndrzej Chorągiewicz pełna treść po wykupieniu4 min
- Choroby, szkodniki, zatruciaFormicprotect – nowy lek do zwalczania inwazji Varroa destructorKrystyna Pohorecka, Marta Skubida, Dagmara Zdańska, Andrzej Bober pełna treść po wykupieniu8 min
- Choroby, szkodniki, zatruciaBadanie strat rodzin pszczelich po zimowli 2020/2021Ewa Mazur, Anna Gajda pełna treść po wykupieniu5 min
- Punkt widzeniaPodgrzewanie rodzin pszczelich (1)Stefan Jerzy Siudalskidostępny dla Ciebie11 min
- Przegląd badań naukowychSprawozdanie z 59. Naukowej Konferencji Pszczelarskiej (1)Piotr Skubida, Marta Skubida pełna treść po wykupieniu7 min
- Pożytki i zapylanieRoślina wilgotnych łąkZofia Kaczmarek pełna treść po wykupieniu3 min
- Produkty pszczeleMiód sekcyjnyPiotr Szyszko pełna treść po wykupieniu3 min
- Dzikie zapylaczeKamieniarka ostówka: największa w rodzinieMikołaj Borański, Aleksandra Splitt pełna treść po wykupieniu5 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaSto lat tarnobrzeskiego pszczelarstwaMaria Pałkus pełna treść po wykupieniu3 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaKoło Pszczelarzy w Drwini ma swój sztandarKrzysztof Gawłowski pełna treść po wykupieniu2 min
