Naddominowanie behawioralne – efekt utrzymania rodziny pszczelej na dwóch rodzajach plastrów, o małych, i o standardowych komórkach
tekst: Piotr Dziechciarz, Krzysztof Olszewski
Artykuł z numeru 12/2022 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer w wersji drukowanej
Czy szerokość komórek plastra może mieć wpływ na rodzaj pracy wykonywanej przez robotnice, czyli tzw. podział pracy w rodzinie? Czy w gnieździe można umieścić dwa rodzaje plastrów? Naukowcy z UP w Lublinie dzielą się kolejnymi wynikami badań nad znaczeniem wielkości komórek plastra dla pszczelej rodziny.
W styczniowym „Pszczelarstwie” został omówiony wpływ plastrów o małych komórkach na cechy pszczół i rodzin pszczelich oraz odporność na Varroa destructor. W tym artykule zajmiemy się inną możliwością wykorzystania plastrów o małych komórkach w gospodarce pasiecznej, a mianowicie efektem umieszczenia w gnieździe rodziny pszczelej dwóch rodzajów plastrów, o małych, i o standardowych komórkach, czyli jednoczesnego utrzymania rodziny pszczelej na tych dwóch rodzajach plastrów. Przedstawimy część wyników uzyskanych w trakcie realizacji projektu pt.: „Wyjaśnienie fenomenu naddominowania behawioralnego rodzin pszczelich utrzymywanych na dwóch rodzajach plastrów, o standardowym, i o małym rozmiarze komórek”, finansowanego przez Narodowe Centrum Nauki, projekt nr 2018/31/B/NZ9/02480. Omówione zagadnienia są rozwinięciem wcześniejszych badań dotyczących wpływu plastrów o małych komórkach na cechy pszczół i rodzin pszczelich.
Wnikliwa analiza piśmiennictwa dała podstawy do przyjęcia założenia, że obok utrzymania rodzin pszczelich tylko na plastrach o standardowych komórkach lub tylko na plastrach o małych komórkach, istnieje jeszcze trzecia ewentualność. Jest nią umieszczenie tych dwóch rodzajów plastrów w jednej rodzinie pszczelej. Uznaliśmy że zarówno utrzymanie rodzin tylko na plastrach o standardowych komórkach, lub też tylko na plastrach o małych komórkach odbiega od naturalnej struktury gniazda pszczelego.
Zespół naukowców z Ameryki Południowej [M. Maggi i in., 2010] zajmował się pomiarami szerokości komórek w gniazdach rodzin pszczelich zbudowanych bez wykorzystania węzy. Badacze oceniali także rodzaj czerwiu wychowywanego w tych komórkach – pszczeli/trutowy. Wyniki okazały się dość zaskakujące, ponieważ stwierdzono, że wewnątrz tej samej rodziny szerokość komórek waha się w znacznym zakresie: 4,17-8,07 mm, przy czym robotnice były wychowywane w komórkach o szerokości 4,17-6,86 mm, a trutnie 5,05-8,07 mm. Co bardzo interesujące, w komórkach o szerokości 5,05-6,86 mm mogły być wychowywane zarówno robotnice, jak i trutnie. Właśnie w kontekście tych wyników nasuwa się wątpliwość, czy utrzymanie rodzin pszczelich na plastrach jednego rodzaju (tylko o komórkach małych lub tylko standardowych) jest właściwe. Ponadto przez szacunek dla mądrości natury warto postawić pytanie, jaka jest przyczyna tak dużej zmienności/różnorodności rozmiarów komórek w naturalnym gnieździe rodziny pszczelej. Czyżby pszczoły bez pomocy szablonu, jakim jest węza, były partaczkami niepotrafiącymi utrzymać jednakowego rozmiaru komórek w plastrach? Naszym zdaniem tę hipotezę należy zdecydowanie odrzucić, gdyż pszczoły z dużą powtarzalnością potrafią budować komórki plastrów, dlatego musi istnieć inne wyjaśnienie tego problemu. Pewnych sugestii może dostarczyć informacja zaczerpnięta z piśmiennictwa, dotycząca budowy gniazd przez roje pszczoły Wyżyny Afrykańskiej Apis mellifera scutelleta. Otóż komórki pierwszych zbudowanych przez rój plastrów są mniejsze niż kolejnych budowanych w czasie, gdy rodzina zaczyna rosnąć w siłę, lub gdy już ją osiągnie. Uważa się, że te mniejsze komórki w pierwszych plastrach służą uzyskaniu większej liczby robotnic z jednostki powierzchni plastra, co w konsekwencji zapewnia szybszy przyrost liczby pszczół w rodzinie.
Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”
Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.
Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
W tym numerze — Grudzień 2022
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaSpis artykułów zamieszczonych w „Pszczelarstwie” w roku 2022Redakcja pełna treść po wykupieniu7 min
- InneNabożeństwo żałobne – Prof. dr hab. Jerzy WoykeRedakcja pełna treść po wykupieniu1 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaZmarła prof. dr hab. Aleksandra HartwigRedakcja pełna treść po wykupieniu1 min
- Gospodarka pasiecznaPorady z Pszczelej Woli: GrudzieńTomasz Kędziora pełna treść po wykupieniu5 min
- Gospodarka pasiecznaNaddominowanie behawioralne – efekt utrzymania rodziny pszczelej na dwóch rodzajach plastrów, o małych, i o standardowych komórkachPiotr Dziechciarz, Krzysztof Olszewskidostępny dla Ciebie12 min
- Gospodarka pasiecznaDlaczego ważna jest jakość ramkiAndrzej Chorągiewicz pełna treść po wykupieniu4 min
- Genetyka pszczółPoliandria: wybryk natury czy konieczność? [1]Dariusz Gerula pełna treść po wykupieniu7 min
- Choroby, szkodniki, zatruciaWszystko o zgnilcu amerykańskim [2]Marta Skubida pełna treść po wykupieniu9 min
- Porady prawneCzy gmina może ustalić, w jakiej odległości od nieruchomości sąsiada można usytuować pasiekę?Łukasz Tecław pełna treść po wykupieniu5 min
- Prawodawstwo pszczelarskieWspółpraca pszczelarzy i lekarzy weterynariiJanusz Sudoł pełna treść po wykupieniu6 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaPszczelarz Roku 2022Krystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu10 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaWieści ze świataGabriela Wilczyńska pełna treść po wykupieniu5 min
