Dzieworództwo — partenogeneza

tekst: Staniśław Skowron

Pszczelarstwo, Rok VII, nr 10, październik 1956 — STANIŚŁAW SKOWRON

STANIŚŁAW SKOWRON

strona 10

W roku bieżącym upływa 50 lat od śmierci ks. Jana Dzierżona, którego nazwisko jest wpisane trwale do historii nauk biologicznych. Nie będąc pszczelarzem, nie mogę zabierać głosu w ocenie pracy Dzierżona na polu praktyki pszczelarskiej, pragnąłbym natomiast wspomnieć o znaczeniu jego prac dla biologii. Naukowa działalność Dzierżona polega nie tylko na odkryciu dzieworodnego rozwoju trutni, ale równocześnie na wskazaniu nowych dziedzin badań, które po dziś dzień najżywiej interesują licznych biologów a szczególnie genetyków i badaczy komórki. W jednym z tomików Biblioteczki Biologicznej, wychodzącej w okresie międzywojennym, Z. Maślankiewiczowa, omawiając zasługi polskich biologów, podaje też krótko ocenę naukowej działalności wielkiego mistrza pszczelarstwa, jakim był Dzierżon. Jan Dzierżon nie tylko udowodnił możliwość dzieworodnego,

strona 11

czyli partenogenetycznego rozwoju jaj pszczelich, ale równocześnie wykazał, że właśnie z jaj niezapłodnionych rozwijają się samce, czyli trutnie, że niezapłodniona samica wydaje potomstwo składające się wyłącznie z trutni, i że w pewnych wypadkach mogą i robotnice składać jaja, które nie będąc zapłodnione, dają początek trutniom. Jednym z dowodów na powstawanie trutni drogą partenogenezy — pisze autorka — było skrzyżowanie przez Dzierżona naszej pszczoły z pszczołą sprowadzoną z Włoch, której trzy pierwsze pierścienie odwłoku są żywo pomarańczowe. Otóż czarne matki zapłodnione przez żółte trutnie wydawały jaja, z których wylęgały się same czarne trutnie, natomiast matki żółte, zapłodnione przez czarne trutnie, wydawały jaja, z których powstawały tylko trutnie żółte.

Możemy przeprowadzić ciekawe porównanie między losami odkrycia partenogenezy przez Dzierżona w roku 1845 a losami odkrycia przez Mendla praw dziedziczenia w niecałe dwadzieścia lat później. Praca Mendla niedoceniona przez współczesnych, poszła całkowicie w zapomnienie i dopiero w roku 1900 została ponownie odkryta. Wyniki badań Dzierżona wzbudziły od razu żywe zainteresowanie, ale i najgorętsze sprzeciwy i spory trwające długi czas.

Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”

Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.

Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

Podobne wpisy