Czy po matkach i trutniach odchowanych od łagodnych rodzin możemy mieć agresywne pszczoły?

tekst: prof. dr hab. Jerzy Demetraki-Paleolog

Artykuł z numeru 10/2022 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer w wersji drukowanej

 

Na czym polega istota dziedziczenia cech u pszczół? Kiedy mówimy o genach dominujących? Czy matka może być ojcem? Zasady genetyki a oczekiwania pszczelarzy. 

Pytanie postawione w tytule zrodziło się podobno podczas jednej z dyskusji prowadzonych przez pszczelarzy. Do mnie zwróciła się z nim Pani Redaktor, pytając, czy mógłbym na nie odpowiedzieć. Mówiąc o agresywności pszczół miodnych mamy na myśli ich tzw. zachowania obronne. Dlatego w światowej literaturze przedmiotu, pszczoły, które my nazywamy „agresywnymi”, określa się mianem „pszczoły defensywne”. Nikt bowiem nie widział, aby pszczoły miodne poleciały np. na drugi koniec miasta i kogoś napadły. Najczęściej atakują dopiero wtedy, gdy są niepokojone w swym gnieździe, czyli miejscu, którego bronią. W języku polskim określenie „pszczoły defensywne” jednak się nie przyjęło i dlatego, na potrzeby tego artykułu, będę używał potocznego pojęcia „pszczoły agresywne”. 

Zachowania obronne pszczół to tzw. cecha ilościowa, czyli mająca dwie wartości skrajne (najniższą i najwyższą) oraz wiele wartości pośrednich. Mówiąc inaczej, w ramach zachowania obronnego mamy do czynienia albo z pszczołami agresywnymi, albo łagodnymi, a między tymi skrajnymi wartościami zawiera się wiele wartości pośrednich.  

 Rys. 1. Trzy pary genów odpowiadające za trzy różne cechy umieszczone w parze chromosomów homonologicznych. W parze genów oznaczonej symbolami b, b są dwa takie same geny, a pozostałe pary zawierają po dwa różne geny. Rysunek jest schematyczny - para chromosomów zawiera bowiem wielokrotnie więcej par genów

W ciągu wieków selekcja naturalna preferowała pszczoły agresywne, gdyż te mogły łatwiej bronić swoich gniazd. Dlatego większość pszczół, które żyją w stanie naturalnym lub populacjach zachowawczych utrzymywanych przez człowieka, jest agresywna. Z kolei pszczoły hodowlane selekcjonuje się w kierunku łagodności. Jest to możliwe, ponieważ ich agresywność (albo łagodność) jest uwarunkowana przez zespół genów determinujących zachowania obronne i dziedziczona z pokolenia na pokolenie.

Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”

Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.

Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

W tym numerze — Październik 2022

  1. Gospodarka pasiecznaPorady z Pszczelej Woli: październikTomasz Kędziora pełna treść po wykupieniu6 min
  2. Genetyka pszczółCzy po matkach i trutniach odchowanych od łagodnych rodzin możemy mieć agresywne pszczoły?Jerzy Demetraki-Paleologdostępny dla Ciebie10 min
  3. Choroby, szkodniki, zatruciaPełzający wrógGabriela Wilczyńska pełna treść po wykupieniu10 min
  4. Punkt widzeniaTechnologia izolacji matek w sezonieIgor Pawłyk pełna treść po wykupieniu9 min
  5. Pożytki i zapylanieMikołajek płaskolistny – oaza dzikich zapylaczyMarek Pogorzelec pełna treść po wykupieniu3 min
  6. Biblioteka pszczelarzaNowe książki Jürgena TautzaKrystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu3 min
  7. Biologia pszczółRekrutacja zbieraczek wśród pszczół miodnychJurgen Tautz pełna treść po wykupieniu2 min
  8. Ludzie-miejsca-wydarzeniaTurcja: kraj miodem płynącyGabriela Wilczyńska pełna treść po wykupieniu12 min
  9. Ludzie-miejsca-wydarzeniaBałtowskie Święto PszczołyKrystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu10 min
  10. Ludzie-miejsca-wydarzeniaProblemy naturalnego bytowania europejskiej pszczoły miodnej – raport ze spotkania naukowegoZbigniew Lipiński pełna treść po wykupieniu4 min

Podobne wpisy