Relacje między roślinami a zapylaczami
tekst: Konrad Wilamowski
Artykuł z numeru 9/2025 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer
Relacje między zapylaczami a roślinami stanowią nie tylko fascynujący przykład współzależnej ewolucji, ale są również podstawowym elementem prawidłowo funkcjonujących ekosystemów. To złożona i dynamiczna interakcja, której skutki wykraczają poza same procesy rozrodu roślin, mająca wpływ na przebieg wielu ważnych procesów w środowisku przyrodniczym.
Zapylanie to jeden z kluczowych procesów warunkujących sukces reprodukcyjny roślin nasiennych. Najczęściej utożsamiany jest z pszczołami i roślinami uprawnymi. W rzeczywistości relacje pomiędzy roślinami a zapylaczami są znacznie bardziej złożone. W środowisku przyrodniczym owady zapylające odgrywają istotną rolę nie tylko w odnawianiu roślin zielnych, ale także w zachowaniu bioróżnorodności i kształtowaniu struktury populacji oraz dynamiki sukcesji roślinności.
KOEWOLUCJA – TANIEC ROŚLIN I ZAPYLACZY NA PRZESTRZENI MILIONÓW LAT
Jednym z najbardziej fascynujących zjawisk w przyrodzie jest koewolucja (współzależna ewolucja) – proces, w którym dwa lub większa liczba gatunków stopniowo dostosowuje się w toku ewolucji. W kontekście zapylania mamy do czynienia z niezwykle złożoną historią wielomilionowych współzależności między roślinami kwiatowymi a owadami zapylającymi. Wczesne rośliny okrytonasienne, które pojawiły się ok. 140 mln lat temu, zaczęły rozwijać cechy umożliwiające przyciąganie owadów: barwne płatki, nektar, zapach czy specjalne kształty kwiatów. Równocześnie owady ewoluowały w kierunku rozwoju bardziej wyspecjalizowanych narządów umożliwiających pobieranie nektaru i pyłku: ssawki, aparat gębowy, owłosione odnóża czy organy służące do rozpoznawania kolorów i zapachów. Ta biologiczna „wymiana usług” dała początek setkom wzajemnych dostosowań. Za przykład mogą posłużyć długie rurki kwiatowe i ssawki motyli – wiele kwiatów, jak np. storczyki czy budleje, wytwarza nektar na dnie głębokich rurkowatych kwiatów natomiast motyle, zwłaszcza dzienne, wykształciły spiralne ssawki umożliwiające sięganie po ten trudno dostępny pokarm. Innym przykładem są niektóre gatunki pszczół, np. murarka, wyspecjalizowane w zapylaniu określonych typów kwiatów, np. jabłoni czy czereśni, co zwiększa efektywność ich pracy i ułatwia roślinom zapłodnienie.
Ten artykuł pochodzi z numeru 9/2025
E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.
Kup e-wydanie 9/2025 — 10,00 zł Cały e-rocznik 2025 — 100,00 zł E-prenumerata
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
W tym numerze — Wrzesień 2025
- Choroby, szkodniki, zatruciaPrzyczyny zmiennej skuteczności środków warrobójczychDariusz Karwan pełna treść po wykupieniu13 min
- Pożytki i zapylanieWiesiołki wzbogacą letni pożytek nektarowy i pyłkowyBożena Denisow, Monika Strzałkowska-Abramek pełna treść po wykupieniu5 min
- Gospodarka pasiecznaDoświadczenia pasieczne z płytą Müllera stosowaną do ograniczania inwazji Varroa destructorWojciech Kołodyński pełna treść po wykupieniu7 min
- Gospodarka pasiecznaJak przygotować rodziny do nowego sezonuPiotr Szyszko pełna treść po wykupieniu5 min
- Hodowla pszczółHistoria linii DobraJerzy Żwirski pełna treść po wykupieniu7 min
- EkologiaRelacje między roślinami a zapylaczamiKonrad Wilamowskidostępny dla Ciebie10 min
- ApiterapiaApiterapia w praktyce: produkty pszczele uzupełnieniem mieszanek ziołowych ojca Grzegorza Sroki [1]Arkadiusz Ciołkowski pełna treść po wykupieniu6 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaLipcowe spotkania w „Sądeckim Bartniku”Krystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu10 min
