Pszczoły na fiordach – relacja z konferencji SCAPE 2024

tekst: Aleksandra Splitt, Jacek Jachuła

Artykuł z numeru 7/2025 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer

Lokalizacja konferencji SCAPE 2024 – norweska wieś Lofthus

Średniowieczny kościół w Lofthus w gminie Ullensvang

Skandynawskie Stowarzyszenie na rzecz Ekologii Zapylania, czyli w oryginale Scandinavian Association for Pollination Ecology (SCAPE), zostało utworzone 38 lat temu, m.in. w celu organizowania spotkań naukowych służących omawianiu badań związanych z ekologią zapylania. Ostatnia konferencja SCAPE odbyła się w Norwegii.

Ekologia zapylania to dziedzina nauki koncentrująca się na badaniu relacji między roślinami a czynnikami warunkującymi ich zapylenie. Proces ten polega na przeniesieniu pyłku z pylników na znamię słupka. Transport pyłku może odbywać się za pomocą tzw. wektorów, do których zalicza się wiatr, wodę oraz zwierzęta (najczęściej owady, ale też ptaki i ssaki). W przypadku zapylania przez zwierzęta korzyść jest obopólna, ponieważ zapylacze w trakcie tego procesu pozyskują pokarm (nektar, pyłek). 

Badania nad ekologią zapylania sięgają XVIII w. i przez długi czas były rozpatrywane zarówno z perspektywy ewolucyjnej, jak i ekologicznej. Christian Konrad Sprengel opublikował w 1793 roku pracę „Das entdeckte Geheimnis der Natur im Bau und in der Befruchtung der Blumen” („Odkryta tajemnica natury budowy i zapylania kwiatów”), w której opisał znaczenie owadów w procesie zapylania oraz wyjaśnił, na czym polega dichogamia (rozdzielenie w czasie funkcjonalnej fazy męskiej i żeńskiej kwiatu mającej na celu zapobieganie samozapyleniu) i wskazał gatunki roślin, które są bezwzględnie obcopylne. W XIX w. duży wkład w badania nad zapylaniem wniósł Karol Darwin, szczególnie w aspekcie zapylenia krzyżowego i przystosowań kwiatów do tego procesu. Dwa kolejne stulecia przyniosły rozkwit badań w zakresie ekologii zapylania. Obecnie nauka ta obejmuje analizy skoncentrowane na badaniu skuteczności konkretnego zapylacza pojedynczego gatunku rośliny, przez te, zajmujące się charakterystyką interakcji w ekosystemach, aż po badania globalnych interakcji. W pracy zatytułowanej ,,Pollination Ecology in the 21st Century: Key Questions for Future Research” („Ekologia zapylania w XXI wieku: kluczowe pytania dla przyszłych badań”) autorzy wskazali 14 głównych obszarów, którymi zajmuje się ta dziedzina badań. Wśród nich można wymienić m.in. reprodukcję roślin, żywotność pyłku i receptywność znamienia słupka, przenoszenie pyłku przez wektory abiotyczne (czynniki nieożywione), ewolucję interakcji roślina-zapylacz, znaczenie interakcji roślina-szkodnik-zapylacz, behawior zapylaczy, taksonomię zapylaczy, efektywność zapylania, różnorodność zapylaczy, zapylanie jako usługa ekosystemowa (Mayer i wsp., 2011). Znaczna część najnowszych publikacji dotyczy ochrony interakcji między roślinami a zapylaczami w warunkach globalnych zmian, w tym skutków fragmentacji i utraty siedlisk, wpływu gatunków inwazyjnych i zmian klimatu.

Ten artykuł pochodzi z numeru 7/2025

E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.

Kup e-wydanie 7/2025 — 10,00 zł Cały e-rocznik 2025 — 100,00 zł E-prenumerata

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

W tym numerze — Lipiec 2025

  1. Ludzie-miejsca-wydarzeniaTargi Pszczelarskie i Tradycyjnej Żywności w Karczowiskach Górnych k/ElblągaRedakcja pełna treść po wykupieniu3 min
  2. Ludzie-miejsca-wydarzeniaWielka Wystawa Pszczół – pięciolecie akcji Together for Bees Premiera: w Wielki Dzień Pszczół 8 sierpnia 2025, Wolny Jazdów, WarszawaRedakcja pełna treść po wykupieniu3 min
  3. Moja gospodarka pasiecznaSelekcja – droga do utrzymania silnych i zdrowych rodzin pszczelich [3]Wojciech Kołodyński pełna treść po wykupieniu5 min
  4. Gospodarka pasiecznaZrównoważone pszczelarstwo u podnóża Karkonoszy (org. Udržitelné včelaření v podhůří Krkonoš)Jan Pšenička pełna treść po wykupieniu17 min
  5. Hodowla pszczółOchrona zasobów genetycznych pszczół w północno-wschodniej PolsceJakub Słomiński pełna treść po wykupieniu4 min
  6. Pożytki i zapylanieO pyleniu i wydajności pyłkowejBożena Denisow, Monika Strzałkowska-Abramek pełna treść po wykupieniu4 min
  7. Produkty pszczeleLepkość mioduSławomir Bakier pełna treść po wykupieniu7 min
  8. Opinie, rady, odpowiedziPierwsza pomoc dla pszczelarzy: zadławienia i krwawieniaPiotr Szyszko pełna treść po wykupieniu7 min
  9. Ludzie-miejsca-wydarzeniaZespół do kontroli Varroa w dążeniu do uzyskania pszczół opornych na inwazję tego pasożytaJerzy Wilde pełna treść po wykupieniu15 min
  10. Ludzie-miejsca-wydarzeniaPszczoły na fiordach – relacja z konferencji SCAPE 2024Aleksandra Splitt, Jacek Jachuładostępny dla Ciebie10 min

Podobne wpisy