Pożytki późne a zimowla rodzin
tekst: Krzysztof Olszewski
Artykuł z numeru 9/2021 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer w wersji drukowanej
Rośliny, które kwitną pod koniec lata pozwalają pszczołom na wyprodukowanie miodów odmianowych, poszukiwanych i cenionych na rynku. Jak jednak postępować, by rodziny pszczele nie przypłaciły tego życiem?
Najlepsze warunki do optymalnego przygotowania rodzin pszczelich do zimowli stwarza taki układ pożytków towarowych, w którym ostatni jest pożytek pełni sezonu – lipowy lub gryczany. Wówczas, zanim rozpocznie się jesienny rozwój rodzin (przełom lipca i sierpnia), pszczelarz ma wystarczająco dużo czasu na odbiór dojrzałego miodu i rozpoczęcie zwalczania warrozy.
PRZYCZYNY I SKUTKI OGRANICZENIA WYCHOWU CZERWIU
W LIPCU
W sezonach pasiecznych, w których pożytek lipowy zawiódł z różnych przyczyn, np. z powodu suszy, a zaraz po nim nie ma żadnego pożytku rozwojowego, z układaniem gniazd, podkarmianiem rodzin i zwalczaniem warrozy nie należy czekać do końca lipca. Zwłoka z podkarmianiem rodzin powoduje wówczas znaczne ograniczenie wychowu czerwiu, zwłaszcza w rodzinach ze starszymi matkami. Do znacznego ograniczenia lub nawet zaprzestania wychowu czerwiu zwykle prowadzi również odebranie miodu i pozostawienie rodzin bez podkarmiania. Należy na to zwracać uwagę szczególnie w ulach korpusowych o małym gnieździe, zlokalizowanym w jednym korpusie wielkopolskim, Ostrowskiej czy Langstrotha. Tak prowadzone rodziny najczęściej magazynują w gnieździe znikome ilości miodu, zwłaszcza gdy ostatni pożytek zawiedzie, a przy jego braku szybko zużywają i tę niewielką ilość. Odebranie im wszystkich korpusów z miodem powoduje zatem całkowite pozbawienie rodzin pokarmu. Z tego powodu powinny one otrzymać pokarm jeszcze w dniu miodobrania, w przeciwnym razie zaniechają dalszego wychowu niezasklepionego czerwiu (zjedzą larwy).
Gdy zawodzi pożytek lipowy nie mniej czujni powinni być pszczelarze gospodarujący w ulach korpusowych Dadanta. Mimo że gniazdo jest duże, zgromadzona w nim ilość miodu nie wystarczy rodzinie na długo; niejednokrotnie rodziny wymagają dokarmienia już w dniu odebrania nadstawek z miodem. W pasiece uczelnianej z taką sytuacją mieliśmy do czynienia w sezonie obecnym i poprzednim, gdyż pożytek lipowy zawiódł całkowicie. Ilość miodu gromadzonego w gnieździe jest cechą zależną także od genotypu pszczół. Jednak teraz w ulach korpusowych zwykle utrzymuje się pszczoły o dużej plenności. W takich rodzinach czerw zajmuje nierzadko całą powierzchnię plastrów – od beleczki do beleczki, a w plastrach osłonowych magazynowana jest głównie pierzga. Duża plenność sprawia, że rodziny chętnie zagospodarowują nadstawki/korpusy zlokalizowane nad kratą odgrodową. Pozytywnym skutkiem jest wychów czerwiu nieograniczony magazynowaniem miodu w gnieździe, co sprawia, że rodziny utrzymują dużą siłę i są mniej skłonne do rójki, natomiast negatywnym – znikomy zapas miodu w gnieździe.
Znaczne ograniczenie lub całkowite zaprzestanie wychowu czerwiu w lipcu, spowodowane np. brakiem pożytku, powoduje, że wraz z młodymi pszczołami z komórek wychodzą samice Varroa destructor. Wskutek ograniczenia wychowu czerwiu w rodzinie jest mało czerwiu otwartego, a dużo roztoczy, które mogły się rozmnażać przez połowę sezonu. W konsekwencji pasożyty wejdą do niemal wszystkich komórek z czerwiem, kumulując się w nim (do jednej komórki wchodzi nawet kilka samic Varroa). Z czerwiu tak mocno porażonego nie rozwiną się zdrowe pszczoły. Część poczwarek zamrze, a z pozostałych powstaną niedorozwinięte pszczoły. Z tym samym skutkiem spotkamy się po wznowieniu wychowu czerwiu przez rodziny, które wcześniej tego zaprzestały. W takich warunkach, aby uratować rodziny, konieczne jest zwalczanie warrozy w momencie załamania wychowu czerwiu. To pozwoli uchronić go przed porażeniem przez roztocze i zapewni prawidłowy rozwój jesienny, ponieważ stanie się on rezerwuarem karmicielek czerwiu, z którego rozwinie się pokolenie pszczół zimowych. Brak odpowiednej liczby zdrowych karmicielek będzie skutkował małą liczbą pszczół zimowych i słabą ich kondycją, a w konsekwencji – niepowodzeniem zimowli. Taka sytuacja może umknąć uwadze pszczelarza, gdyż w lipcu ule zwykle są pełne pszczół. W upalne dni bezczynne pszczoły licznie wylegają na przednią ścianę ula lub tworzą tzw. brody pod deskami wylotowymi, co dodatkowo wzmacnia w nas przekonanie o dużej sile rodzin i może skłaniać do odwlekania leczenia. Jeżeli sytuacja przeciągnie się do sierpnia (lub dłużej), spóźnione leczenie usunie wprawdzie roztocza z rodziny jednak nie zapewni wystarczającej liczby karmicielek, gdyż czerw, z którego powinny się rozwinąć, został niemal całkowicie zniszczony przez pasożyty. Natomiast dość jeszcze liczne w rodzinie pszczoły popożytkowe są zbyt stare, aby mogły być dobrymi karmicielkami.
Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”
Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.
Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
W tym numerze — Wrzesień 2021
- Gospodarka pasiecznaWrzesień w pasieceMarek Podlewski pełna treść po wykupieniu7 min
- Gospodarka pasiecznaPożytki późne a zimowla rodzinKrzysztof Olszewskidostępny dla Ciebie19 min
- Gospodarka pasiecznaNajprostsza konstrukcja, najłatwiejsza gospodarka (1)Jakub T. Wilk pełna treść po wykupieniu8 min
- Gospodarka pasiecznaPszczelarstwo ekologiczne: stan aktualny (1)Piotr Skubida pełna treść po wykupieniu7 min
- Pożytki i zapylanieŚwidośliwa smaczna jak borówkaMarek Pogorzelec pełna treść po wykupieniu3 min
- Pożytki i zapylaniePóźne rośliny pożytkoweZofia Kaczmarek pełna treść po wykupieniu5 min
- Produkty pszczeleNawłocie i miód nawłociowyIzabela Jasicka-Misiak pełna treść po wykupieniu12 min
- Produkty pszczelePropolis: badanie jakościJoanna Wojtacka, Zbigniew Lipiński pełna treść po wykupieniu7 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaPszczele przedszkoleAntoni Ożóg pełna treść po wykupieniu5 min
- Przegląd badań naukowychNowe odkryciaJakub Jaroński pełna treść po wykupieniu4 min
- Ludzie-miejsca-wydarzeniaWieści ze świataGabriela Wilczyńska pełna treść po wykupieniu3 min
