O zdrowiu pszczół, problemach pszczelarstwa i współpracy przy hodowli pszczół odpornych [2]

tekst: Bartłomiej Maleta

Artykuł z numeru 8/2024 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer

Stan zdrowia pszczół miodnych budzi poważne zastrzeżenia (z mojej perspektywy większość owadów z populacji pasiecznych jest chora – takiego zdania jest również m.in. prof. Thomas Seeley). Jednak (wbrew podnoszonym czasami głosom) nie oznacza to, że gatunek z jakiegokolwiek powodu jest zagrożony wyginięciem. W niektórych rejonach świata dzikie populacje pszczoły miodnej mają się całkiem dobrze.

Za brak działań, które pozwoliłyby na lepsze przystosowanie się pszczół do bieżących zagrożeń (warrozy, ubożenia pożytków, zmian klimatycznych) odpowiada niewłaściwie prowadzona edukacja oraz swoista propaganda, którą podtrzymuje, a może wręcz kreuje, środowisko pszczelarskie. Dotyczy ona m.in. pszczelich produktów, przede wszystkim miodu. Jest on niewątpliwie smaczny, ale w jego skład wchodzą przecież głównie cukry (które wcale nie są zdrowe!) i woda. Wartościowe substancje stanowią nie więcej niż kilka procent. Należy mieć na uwadze także to, że nierzadko produkty oferowane jako „miód” są pozbawione tych dobroczynnych związków (np. w wyniku niewłaściwej obróbki czy zwykłego oszustwa – miód od dawna znajduje się na czele listy najczęściej fałszowanych produktów spożywczych). Według mnie bardziej wartościowe są pierzga i mleczko pszczele – produkty te nie są jednak zbyt popularne (w każdym razie o wiele mniej niż na to zasługują). Podkreślając cenne właściwości miodu, przedstawia się dane sugerujące, że spożywamy go za mało (zarówno w Polsce, jak i całej UE). Stanowi to uzasadnienie dla sprowadzania – niestety często niskiej jakości – miodów z zagranicy. Takie działania powodują nawarstwienie problemów pszczelarskich. Po pierwsze rośnie popularność pasiecznictwa, co w wielu regionach prowadzi wręcz do przepszczelenia. Z jakiegoś powodu uznaje się, że remedium na zbyt małe spożycie miodu jest dalsze zwiększanie liczby rodzin pszczelich. Natomiast znane mi dane wskazują, że chociaż przez ostatnie kilkanaście lat liczba rodzin wzrosła dwukrotnie, daleko jest do podwojenia produkcji miodu. Po drugie intensyfikowane są metody chowu pszczół (np. podgrzewanie wiosną, zasilanie i łączenie rodzin, nadużywanie zabiegów ograniczających ilość pasożytów), pod presją których owady mają być bardziej produktywne. Po trzecie modyfikacja kierunku hodowli pszczół zmienia materiał genetyczny całej populacji. Pszczelarze wymuszają bowiem na hodowcach, aby ci dostarczali im coraz bardziej wydajne krzyżówki pszczół. W związku z tym w dużych ilościach sprowadza się obce podgatunki i prowadzi eksperymenty hodowlane – pszczelarze rywalizują ze sobą w tworzeniu, jak to często określają, swoistego „zoo”.

Taka propaganda trwa w najlepsze w kraju, gdzie liczba rodzin pszczelich przypadających na 1 km2 jest jedną z większych w Europie (sądzę, że również na świecie), a zapewnienie pszczołom ciągłości naturalnych pożytków jest bardzo dużym problemem. I choć nawet w takich warunkach nierzadko możliwe jest pozyskanie względnie dużych ilości miodu, moim zdaniem dzieje się to kosztem (zbyt wysokim) zdrowia populacyjnego pszczół. Dlatego też w „latach tłustych” (lub w regionach z wyjątkowo dobrymi pożytkami) faktycznie produkujemy dużo miodu. Natomiast w „latach chudych” pszczoły cierpią głód, a olbrzymia użytkowa populacja pszczoły miodnej jest konkurencją nie tylko sama dla siebie, ale również dla dzikich zapylaczy. Należy podkreślić, że ostatnie lata nie są szczególnie miodne (przynajmniej w Polsce południowej).

PRZEPSZCZELENIE

W kraju tzw. przepszczelenie wciąż się nasila. Trudno jednoznacznie określić, kiedy możemy mówić o tym zjawisku – w przypadku aspektu dotyczącego rywalizowania o pokarm wszystko zależy od bazy pożytkowej danego regionu. Są rejony, w których pojedyncze rodziny miałyby trudności ze zdobyciem pokarmu. Z kolei w innych miejscach nawet 10 i więcej rodzin nie stanowi dla siebie nawzajem konkurencji.

Ten artykuł pochodzi z numeru 8/2024

E-prenumerata obejmuje numer bieżący i kolejne. Wcześniejsze numery są dostępne jako e-wydania — na 12 miesięcy od zakupu.

Kup e-wydanie 8/2024 — 10,00 zł Cały e-rocznik 2024 — 80,00 zł E-prenumerata

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

W tym numerze — Sierpień 2024

  1. Ludzie-miejsca-wydarzeniaCentrum Pszczelarskie „Nektar” oraz Regionalny Związek Pszczelarzy w Elblągu zaprasza na jubileuszowe XX Targi Pszczelarskie i Tradycyjnej Żywności, które odbędą się w Karczowiskach Górnych k/Elbląga w dniach 3-4 sierpnia 2024 roku.Redakcja pełna treść po wykupieniu3 min
  2. Ludzie-miejsca-wydarzeniaZapraszamy na IX Forum PszczelarskieRedakcja pełna treść po wykupieniu3 min
  3. Gospodarka pasieczna„Nierad niedźwiedź, kiedy go od miodu odciągają”Dariusz Gerula pełna treść po wykupieniu14 min
  4. Gospodarka pasiecznaNiedźwiedź brunatny w pasieceMarcin Piróg pełna treść po wykupieniu9 min
  5. Moja gospodarka pasiecznaJak pozyskuję miód nawłociowyZdzisław Walicki pełna treść po wykupieniu4 min
  6. Pożytki i zapylanieKrwawnica i ostrożeńZofia Kaczmarek pełna treść po wykupieniu6 min
  7. Punkt widzeniaO zdrowiu pszczół, problemach pszczelarstwa i współpracy przy hodowli pszczół odpornych [2]Bartłomiej Maletadostępny dla Ciebie19 min
  8. ApiterapiaZnaczenie miodu i innych produktów pszczelich w okresie ciążyElżbieta Hołderna-Kędzia pełna treść po wykupieniu9 min
  9. Ludzie-miejsca-wydarzenia61. Naukowa Konferencja Pszczelarska [3]Krystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu6 min
  10. Ludzie-miejsca-wydarzeniaI ja tam z gośćmi byłam, miód i bzzzyka piłam, czyli krótka relacja z 31. Biesiady u BartnikaKrystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu6 min
  11. RozrywkaKrzyżówkaEwelina Kaczmarska pełna treść po wykupieniu1 min
  12. Biblioteka pszczelarzaNowości wydawniczeKrystyna Pohorecka pełna treść po wykupieniu3 min

Podobne wpisy