Melisa i „Melisy“
tekst: Mieczysław Lipiński
Pszczelarstwo, Rok II, nr 2, marzec–kwiecień 1951 — Mgr, inż. MIECZYSŁAW LIPIŃSKI
Mgr, inż. MIECZYSŁAW LIPIŃSKI
strona 21
W mowie potocznej nazwą „melisa“ określa się u nas kilka roślin. Tylko jedna z nich jest melisą właściwą i nosi ona botaniczną nazwę: melisa lekarska (Melissa officinalis L.). Roślina ta, pachnąca silnie cytryną, znana już była w starożytności jako miododajna i lecznicza, a Vergilius w swych Georgikach mówi nawet o nacieraniu melisą tych miejsc, na które chcemy zwabić rój. W średniowieczu uprawiano ją dla celów lekarskich w ogrodach klasztornych i w ten sposób z basenu Morza Śródziemnego przywędrowała do krajów Europy zachodniej i środkowej, trafiając wreszcie do ogródków wiejskich.
Oprócz niej zapachem cytryny odznaczają się jeszcze i inne rośliny zielne. To było właśnie powodem, że wszystkie je zaczęto nazywać najniesłuszniej „melisą“, a co gorsza, poplątano te rośliny nawet w używaniu ich do celów lekarskich, świadomie lub nieświadomie fałszując mniemanymi „melisami“ właściwą melisę lekarską. Tymi roślinami, które błędnie nazywa się melisą, są: pszczelnik mołdawski (Dracocephalum moldavicum L.) i kocimiętka cytrynowa (Nepeta cataria L. var. citriodora Dum.). Wszystkie one należą do rodziny wargowych (Labiatae). Aby ułatwić czytelnikom zorientowanie się, z jaką rośliną mają do czynienia, opiszemy je wszystkie bardziej szczegółowo.
Melisa lekarska (Melissa officinalis L.) jest rośliną trwałą. Poza kłączami posiada ona czterokanciaste, poziome, podziemne rozłogi, które również ukorzeniają się i swymi nadziemnymi pędami, nadając roślinie wygląd krzaczka. Łodygi są także czterokanciaste, wysokie od 30 cm do

strona 22
1 m, krótko owłosione lub nagie i rozgałęziające się w węzłach. Liście naprzeciwległe, krzyżujące się parami, ogonkowe, jajowato-sercowate, pokryte rzadkimi włoskami i po brzegach okrągło ząbkowane. Kwiaty są osadzone na krótkich szypułkach w kątach górnych liści w ilości 6 — 12 sztuk, tworząc nibyokółki. Kielich rurkowato-dzwonkowaty, 7—8 mm długi, trzynasto nerwowy, miękko owłosiony. Korona 8—12 mm długa, biała lub żółto biała, a czasem różowawa, dwuwargowa. Cztery pręciki, z których dwa przednie są dłuższe, 3 — 4 mm, a dwa tylne krótsze — 1,5 mm. Pylniki, koloru żółtego, mają worki pylnikowe rozchylone tak, że tworzą linię prostą. Słupek jest czterokomorowy, tworzący czterodzielną rozłupkę. Owocem są cztery wydłużone, brunatne orzeszki, osadzone na dnie nieopadającego kielicha. Szczegółowy ten opis pozwoli każdemu już przy pomocy zwykłej lupy określić z całą pewnością, czy ma do czynienia z melisą lekarską, czy też z inną rośliną o zapachu cytryny.
Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”
Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.
Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
