Żywienie pszczół miodnych.Substytuty nektaru i pyłku

tekst: Zbigniew Lipiński

Pszczelarstwo, Rok LXIV, nr 9, wrzesień 2013

Współczesna wiedza o żywieniu pszczół jest niewspółmiernie mała w porównaniu do wiedzy o żywieniu zwierząt gospodarskich. Niemniej wiadomo, że owady te mają podobne do innych zwierząt wymagania pokarmowe. Odnosi się to nie tylko do nektarowo-miodowo-pyłkowych węglowodanów czy pyłkowo-miodowych białek, ale również do obecnych w tych pokarmach wolnych aminokwasów, tłuszczów, kwasów tłuszczowych, soli mineralnych – biopierwiastków oraz wody. Co więcej, chemiczny skład wspomnianych składników pokarmowych musi odpowiadać często osobliwym wymaganiom pszczół, mając duży wpływ na ich bezpośredni byt, w tym rozwój oraz rozmnażanie się. Przykładem tego jest szczególnie potrzebna pszczole izoleucyna (aminokwas egzogenny), a także cholesterol i 24-metylenocholestrol (sterole), których pszczoła miodna nie potrafi samodzielnie syntetyzować lub otrzymywać drogą konwersji z innych temu podobnych substancji, np. wspomnianego 24-metylenocholesterolu z fitosteroli. W sytuacji kiedy słabo rozwinięty, w porównaniu do innych owadów, układ detoksykacyjny pszczoły czyni ją niezwykle wrażliwą zarówno na niedobory, jak i nadmiar substancji potrzebnych do jej prawidłowego funkcjonowania. Przykładem jest wspomniany a produkowany przez rośliny cholesterol, który w ilości 0,1% suchej masy pyłku nie wzmaga wychowu czerwiu, zaś czyni to w o wiele niższej dawce 0,01%.

Zwykle brak, niedobór, a nawet nadmiar jednej lub więcej z wymienionych substancji chemicznych, szczególnie w pyłku, skraca życie pszczół, prowadząc do spadku ich liczby w rodzinie oraz zwiększenia jej wrażliwości na choroby. Co więcej, niedobór pyłku osłabia nie tylko wychów robotnic, ale również trutni, bowiem jaja oraz larwy trutni są często pomijane przez robotnice pielęgnujące, a nawet przez nie wyjadane, zaś matka przerywa składanie jaj na trutnie. Z kolei zmniejszenie liczby trutni wpływa na słabe unasienienie matek, które są często z tego powodu wymieniane.

Podobne skutki może powodować nadmiar niektórych z wymienionych substancji. Na przykład zawartość kwasu linolenowego w pokarmie dla pszczół nie może przekraczać 6%, zaś kwasu oleinowego 2%. Chociaż sam kwas linolenowy hamuje rozwój bakterii zgnilca amerykańskiego oraz europejskiego. Ogółem ilość tłuszczu w pyłku nie powinna przekraczać 6-8%.

Korzystając z rezerw ciała tłuszczowo-białkowego, robotnice zdolne są żyć przez pewien czas jedynie na węglowodanach (miodzie lub nektarze) i wodzie, jednak do rozwoju młodych pszczół oraz karmienia larw potrzebne jest im stałe zaopatrzenie nie tylko w węglowodany i białka, ale również we wspomniane inne składniki pokarmowe takie jak: tłuszcze, witaminy itp. W skrajnych przypadkach, jakie obserwowano w Australii, na pożytkach z eukaliptusa (Eucalyptus sideroxylon) – fot. 1 pszczelarze mieli po kilku tygodniach dwa korpusy miodu i całkowity brak pszczół, które wymarły na skutek niedoboru białka, w tym aminokwasów egzogennych.

Interesujące jest, że osłabienie pożytku nektarowego prowadzi nie tylko do osłabienia ekspresji instynktu zbierania pyłku, ale również do osłabienia ekspresji zachowań higienicznych. Dlatego dobrym rozwiązaniem tego problemu jest podkarmienie rodzin wychowujących 40-50% syropem cukrowym w małych 1-2-litrowych dawkach, 2-3 razy w tygodniu. Z praktyki wiadomo, że najlepszy układ pożytków, który podtrzymuje wychów dobrych matek, to dostęp do umiarkowanego pożytku nektarowego oraz bardzo dobrego (zróżnicowanego) pożytku pyłkowego.

 Fot. 1. Kwiaty eukaliptusa (Eucalyptus sideroxylon).

Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”

Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.

Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

Podobne wpisy