Żołny (część I)

tekst: Tomasz Doroń

Pszczelarstwo, Rok LXIII, nr 1, styczeń 2012 — Mgr inż. Tomasz Doroń

Mgr inż. Tomasz Doroń

strona 26

Do ptaków, które najczęściej kojarzone są z pszczelarstwem i pszczołami należą żołny. Mieszkańcy południowo-wschodniej Polski, gdzie jest największa populacja lęgowa tego gatunku w naszym kraju, oraz osoby znające się nieco na ptakach wiedzą, że również u nas można spotkać przedstawiciela tej egzotycznie wyglądającej grupy ptaków. O naszej żołnie (Merops apiaster) i jej związkach z pszczelarstwem napiszę w kolejnym artykule. W tym natomiast przedstawię ogólną charakterystykę tej rodziny ptaków i postaram się opisać ich niezwykły pokarm, jego zdobywanie oraz wpływ, jaki wywierają na pszczoły w różnych rejonach świata.

Żołny (Meropidae) są niewielką rodziną ptaków zakwalifikowanych w systematyce do rzędu kraskowych (Coraciiformes). Ich najbliższymi krewnymi, mimo niewielkiego podobieństwa morfologicznego, są m.in. zimorodki (Alcedinidae), kraski (Coraciidae), dudki (Upupidae) oraz dzioborożce (Bucerotidae). Rodzina ta liczy aktualnie 25 gatunków, które sklasyfikowane są w trzech rodzajach: Nyctyornis, Meropogon i Merops (del Hoyo, 2001; Dickinson, 2003). Są to średniej wielkości, kolorowo ubarwione ptaki z dość długim, zagiętym nieco ku dołowi dziobem. Dodatkowo charakteryzują się wysmukłą sylwetką ze stosunkowo długimi skrzydłami i krótkimi nogami. Smukłości niektórym gatunkom dodają wydłużone środkowe sterówki ogona. Długość ciała tych ptaków zawiera się między 16 a 35 cm. Środowiskiem ich życia są tereny otwarte, brzegi lasów oraz polany położone głównie w strefie klimatu tropikalnego. Żołny są ptakami szeroko rozprzestrzenionymi na półkuli wschodniej. Żyją na rozległych obszarach Afryki na południe od Sahary, na południu Europy, na Bliskim Wschodzie, w Azji Południowej oraz Australii. Większość z nich gniazduje kolonijnie, w norach wygrzebanych w stromych skarpach. Kilku przedstawicieli tej rodziny potrafi również gnieździć się w norach wygrzebanych w płaskim gruncie. Ciekawostką jest, że u wielu gatunków w okresie gniazdowania pojawiają się pomocnicy lęgowi, a są nimi najczęściej młode samce. Pomocnicy czynnie asystują przy kopaniu nor i karmieniu piskląt. W większości przypadków żołny są ptakami osiadłymi.

żołna o niebieskiej głowie i karminowoczerwonym upierzeniu, z długim ogonem, siedząca na gałęzi
Żołna czerwonogardła (Merops bullocki)

fot. T. Doroń

Pokarm większości gatunków żołn jest dość dobrze poznany. Możliwe to było głównie dzięki temu, że ptaki te wydalają wypluwki, które zawierają niestrawione części pożywienia. Podstawą diety żołn są przede wszystkim owady latające. Ze względu na wielkość ciała i sposób zdobywania pokarmu ptaki te podzielić można na dwie grupy – gatunki duże i formy o drobnej budowie ciała. Podział ten ściśle wiąże się z metodami łowieckimi i trybem życia ptaków. Więksi przedstawiciele rodziny – jak oba południowoazjatyckie, leśne gatunki z rodzaju Nyctyornis: żołna wielka (N. amictus) i żołna brodata (N. athertoni) – polują samotnie lub parami, siedząc w czatowni ukrytej wśród gałęzi drzew. Ich ofiarą padają zarówno większe owady przelatujące w pobliżu stanowiska łowieckiego, jak i te zebrane z listowia i gałęzi. Pomimo, że ich lot jest dość szybki, to nie może się równać pod względem aerodynamiki i gibkości ze zdolnościami lotniczymi mniejszych żołn. Te dwa duże gatunki

Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”

Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.

Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

Podobne wpisy