Ultradźwiękowa stymulacja pszczół do zachowań pielęgnacyjnych i higienicznych
tekst: Marian Surowiec
Artykuł z numeru 7/2021 miesięcznika „Pszczelarstwo” kup ten numer w wersji drukowanej
Czy emiter ultradźwiękowy może pobudzać aktywność pszczoły miodnej na tyle, by mogła sobie poradzić z inwazją Varroa destructor? Kontynuujemy temat zapoczątkowany we wrześniowym „Pszczelarstwie” (2020), dotyczący ultradźwiękowej metody zwalczania roztocza.
Termin „zachowanie higieniczne” oznacza wykrywanie i eliminację chorego czerwiu przez dorosłe pszczoły miodne [W.C. Rothenbuhler, 1964]. Po rozprzestrzenieniu się roztoczy Varroa na świecie w literaturze fachowej pojawiło się określenie „wrażliwość higieniczna na Varroa” (Varroa sensitive hygiene, VSH) [J.W. Harris, 2007]. Zachowanie VSH stanowi sekwencję behawioralną polegającą na wykryciu, odsklepieniu i usunięciu czerwiu zarażonego tymi roztoczami. Usuwany czerw może być w stanie nienaruszonym lub rozczłonkowanym. Podczas pozbywania się przez pszczoły zainfekowanego czerwiu z komórek plastra możliwe są przypadki kanibalizmu. Niezależnie od tego, czy czerw jest zaatakowany przez roztocze, czy też chory (lub martwy z innych powodów), proces higieniczny może zostać zainicjowany wskutek pobudzenia narządu węchu pszczół przez zapach, świadczący o zmienionym stanie zdrowia pszczelego potomstwa [M. Spivak, 2020].
CHARAKTERYSTYKA ZACHOWAŃ PIELĘGNACYJNYCH
Zachowanie pielęgnacyjne polega na fizycznym usunięciu pasożyta Varroa z ciała dorosłej pszczoły. Pszczoły zarażone pasożytami mogą same usuwać roztocza za pomocą odnóży i żuwaczek – wówczas mamy do czynienia z zachowaniem autopielęgnacyjnym (autogrooming). W przypadku gdy pszczoła nie jest w stanie sama uwolnić się od pasożyta, wykonuje określony taniec, aby przywołać swoje towarzyszki na pomoc. Proces usuwania Varroa przy udziale innych pszczół nazywany jest pielęgnacją wzajemną (allogrooming) [O. Boecking, M. Spivak, 1999].
Pielęgnacja jest zachowaniem świadczącym o odporności i tolerancji na Varroa. Wykazują je pszczoła afrykańska, Apis mellifera scutellata [M.H. Correa-Marques i in., 2000] oraz pszczoła azjatycka Apis cerana [Y. S. Peng i in., 1987]. Pszczoła europejska, Apis mellifera, podobną odporność i tolerancję na Varroa wykazuje w ograniczonym zakresie [O. Boecking, W. Ritter, 1993]. Różnica w zachowaniach pielęgnacyjnych między pszczołami afrykańską, azjatycką a europejską nie wynika z charakterystyki anatomicznej czy morfologicznej, lecz odmiennej aktywności behawioralnej, związanej z dziedzicznością [F. Ruttner, H. Hänel, 1992]. Pszczoły mogą uchronić się przed inwazją Varroa destructor dzięki ekspresji cech odporności lub tolerancji. Odporność prowadzi do redukcji namnażania się roztoczy, podczas gdy tolerancja zmniejsza obciążenie pasożytnicze, mimo podobnego wzrostu liczebności Varroa destructor [D. S. Schneider, J. S. Ayres, 2008; C. Kurze i in., 2016]. Odporność lub tolerancja na roztocza Varroa jest typową cechą afrykańskich pszczół, sprowadzonych do południowej Ameryki [M. D. Breed i in., 2004].
Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”
Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.
Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
W tym numerze — Lipiec 2021
- Inne„Dzień Pszczelarza” w HańskuRedakcja pełna treść po wykupieniu1 min
- Gospodarka pasiecznaLipiec w pasieceMarek Podlewski pełna treść po wykupieniu12 min
- Choroby, szkodniki, zatruciaUltradźwiękowa stymulacja pszczół do zachowań pielęgnacyjnych i higienicznychMarian Surowiecdostępny dla Ciebie9 min
- Choroby, szkodniki, zatruciaKwas mlekowy w zwalczaniu warrozyMarek Bykowy, Paweł Chorbiński pełna treść po wykupieniu6 min
- Choroby, szkodniki, zatruciaDiagnostyka ostrych zatruć pszczółTomasz Kiljanek, Andrzej Posyniak pełna treść po wykupieniu7 min
- Pożytki i zapylanieNiebieski rajZofia Kaczmarek pełna treść po wykupieniu3 min
- Pożytki i zapylanieCząber górski, czyli czubrycaJoanna Jaśpińska, Anna Pawlikowska, Adam Matkowski pełna treść po wykupieniu5 min
- Pożytki i zapylanieRożnik przerośniętyWojciech Morawski pełna treść po wykupieniu2 min
- Ule i sprzęt pasiecznyUl Ojca WarrégoJan Orzechowski pełna treść po wykupieniu10 min
- Ule i sprzęt pasiecznyKilka uwag na temat pracowni pszczelarskiejCzesław Jung pełna treść po wykupieniu4 min
- Prawodawstwo pszczelarskieAbc… rhdMarzena Furmanek pełna treść po wykupieniu9 min
- Historia pszczelarstwaCztery dekady zmagań z dręczem pszczelim (2)Maciej Winiarski pełna treść po wykupieniu4 min
- Przegląd badań naukowychNowe odkryciaJakub Jaroński pełna treść po wykupieniu4 min
