Przeciwko teorii Dzierżona
tekst: Jerzy Woyke
Pszczelarstwo, Rok XII, nr 1, styczeń 1961 — Dr Jerzy Woyke
Dr Jerzy Woyke
strona 2
Zakład Pszczelnictwa Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego Skierniewice
Teoria Dzierżona jest podwaliną nowoczesnego pszczelnictwa. Dziś często nie zdajemy sobie sprawy z wagi odkryć Dzierżona; nie umiemy już wyobrazić sobie, że kiedyś mogło być inaczej. Dzierżon natomiast musiał zwalczyć wiele błędnych hipotez, zanim jego teoria została uznana. Na tle tych przeciwności dopiero widać doniosłość odkryć Dzierżona i ogrom pracy jaki był potrzebny do ugruntowania tej teorii. Chociaż na ogół wiemy, że Dzierżon miał do pokonania wiele trudności, to jednak obecnie niewielu je zna. Wydaje się, że z okazji 150 rocznicy urodzin Jana Dzierżona (16.I.1811 r.) będzie słuszne, jeżeli czytelnicy zapoznają się z niektórymi chociaż sprzeciwami i hipotezami, które wysuwano przeciwko jego teorii.
Artykuł niniejszy został prawie w całości opracowany bezpośrednio na podstawie licznych artykułów Dzierżona i jego przeciwników, które były zamieszczane w czasopiśmie „Bienenzeitung“. O ile mi wiadomo, dotychczas w Polsce dyskusja Dzierżona na temat jego teorii nie została opracowana.
Z teorią Dzierżona czytelnicy zapoznali się dokładniej z okazji 50 rocznicy zgonu Dzierżona („Pszczelarstwo“ nr 10, 1956 r.) nie ma więc potrzeby powtarzania jej.
Wiele zarzutów wywołało twierdzenie Dzierżona, iż matka zapładnia się tylko na zewnątrz ula. Między innymi Stöhr stwierdza, że parowanie matki na zewnątrz nie może być regułą. Gdyby tak było, wtedy u drużaków musiałoby być więcej bezmatków, gdyż wylatująca matka często ginęłaby na zewnątrz ula, np. podczas złej pogody. Dalej uważa, że opisywane znaki weselne u matki wracającej z godów, to tylko wystające części żądła i wreszcie stwierdza, że są matki z uszkodzonym od urodzenia skrzydłem, które nie mogą latać i zapłodnić się na zewnątrz a jednak czerwią.
W odpowiedzi Dzierżon zaleca wyjąć z ula młodą matkę i wypuścić ją w pasiece na wolność. Matka taka zawsze wraca do swego ula. Jak mogłaby trafić, gdyby nigdy z ula nie wylatywała? Dalej pisze, że łapał matki po powrocie z lotu weselnego i dokładnie mógł stwierdzić, że z końca odwłoka takiej matki wystawała część organu rozrodczego trutnia. Natomiast matki z uszkodzonymi od urodzenia skrzydłami, które nie mogą parować się zewnątrz ula, mogą zacząć czerwić, lecz jedynie na trutnie. W ten sposób właśnie Dzierżon odkrył w 1835 r. partenogenezę czyli rozwój z niezapłodnionego jaja.
Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”
Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.
Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
