Ewolucja metod gospodarki pasiecznej
tekst: Antoni Demianowicz
Pszczelarstwo, Rok XVIII, nr 1, styczeń 1967 — Prof. dr Antoni Demianowicz

Prof. dr Antoni Demianowicz
strona 1
Katedra Pszczelarstwa WSR w Lublinie

Pierwotne stosunki między człowiekiem, a pszczołą, oczywiście nie podpadały pod określenie gospodarka. Była to brutalna grabież połączona z morderstwem. Produkt pracy pszczół — miód — przysmak o tak dużej słodyczy, że nie można go było porównać z żadnym innym dostępnym ludziom produktem, niewątpliwie przyczyniłby się do zupełnego wytępienia pszczół, tak jak wytępione zostały liczne zwierzęta łowne. Na szczęście obu zainteresowanych stron pszczoły są obdarzone żądłem i niejednokrotnie potrafiły odpędzić napastnika.
Można przypuszczać, że w niektórych wypadkach na skutek trudnego dostępu do wnętrza dziupli zamieszkałej przez pszczoły oraz rozpaczliwej ich obrony, rabujący potrafił zabrać tylko część nagromadzonego przez pszczoły miodu. Rodzina więc nie ginęła, a po przezimowaniu gromadziła nowe zapasy, które z kolei co [?]ku były przez człowieka w części zabierane. W innych wypadkach — w celu uniknięcia całkowitego niszczenia rojów ograniczono się do podbierania części miodu. I to były już początki gospodarki.
Niewątpliwie niektóre spustoszone dziuple bywały ponownie zajmowane przez roje, co naprowadzić musiało pierwotnego pszczelarza na myśl wykuwania w drzewach sztucznych dziupli odpowiednich dla pszczół, a jednocześnie wygodnych przy wybieraniu części miodu.
Taki typ gospodarki zwanej bartną powstał na ziemiach polskich, ruskich i litewskich. Najczęściej sztuczne pomieszczenia dla pszczół — barcie dziano w sosnach. Drzewo to rzadko żyje więcej niż sto lat i dlatego wiek barci, które wykonywano w sosnach o średnicy około 0,7 m, wynosił przypuszczalnie 30 — 40 lat. Jeżeli drzewo bartne nie złamało się po upadku w miejscu, gdzie była wydziana barć, jej właściciel wycinał tę część pnia i ustawiał na pobliskim drzewie.
Z czasem zaczęto dziać pomieszczenia dla pszczół już nie w stojących drzewach, lecz w odcinkach pni, co było o wiele łatwiejsze. Ule takie — kłody ustawiano na drzewach i obsługiwano podobnie jak barcie.
Pragnę zwrócić uwagę czytelników, że obsługa i wykorzystywanie pszczół zarówno w barciach, jak też i w kłodach postawionych na drzewach miały charakter indywidualny, to znaczy dotyczyły zawsze pojedynczych rodzin.
„Pasieka” w języku polskim, rosyjskim, białoruskim i ukraińskim dosłownie oznacza miejsce, gdzie został wysieczony las. Z czasem w większości okolic zarzucono ustawianie kłód w pojedynkę, a zaczęto gromadzić je na „pasiekach” po kilka lub kilkanaście. Stąd też wyraz pasieka prawie wszędzie zatracił już swoje pierwotne znaczenie i jest używany obecnie w znaczeniu „pszczelnik”.
Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”
Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.
Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
