Ewolucja metod gospodarki pasiecznej

tekst: Antoni Demianowicz

Pszczelarstwo, Rok XVIII, nr 1, styczeń 1967 — Prof. dr Antoni Demianowicz

okładka: winieta „Pszczelarstwo”; zdjęcie — gałązka świerka z wiszącą szyszką; u dołu sześciokątne pola z napisami „1”, „Organ Polskiego Związku Pszczelarskiego”, rysunek pszczoły, „1967”
Okładka numeru 1/1967. Fot. S. Kasprzyk.

Prof. dr Antoni Demianowicz

strona 1

Katedra Pszczelarstwa WSR w Lublinie

Uczestnicy sesji naukowo-technicznej w Pszczelej Woli (październik 1966 r.). Od lewej: dr K. Szklanowska, dr Z. Warakomska, dr R. Kostecki, prez. C. Nowakowski.
Uczestnicy sesji naukowo-technicznej w Pszczelej Woli (październik 1966 r.). Od lewej: dr K. Szklanowska, dr Z. Warakomska, dr R. Kostecki, prez. C. Nowakowski.

Pierwotne stosunki między człowiekiem, a pszczołą, oczywiście nie podpadały pod określenie gospodarka. Była to brutalna grabież połączona z morderstwem. Produkt pracy pszczół — miód — przysmak o tak dużej słodyczy, że nie można go było porównać z żadnym innym dostępnym ludziom produktem, niewątpliwie przyczyniłby się do zupełnego wytępienia pszczół, tak jak wytępione zostały liczne zwierzęta łowne. Na szczęście obu zainteresowanych stron pszczoły są obdarzone żądłem i niejednokrotnie potrafiły odpędzić napastnika.

Można przypuszczać, że w niektórych wypadkach na skutek trudnego dostępu do wnętrza dziupli zamieszkałej przez pszczoły oraz rozpaczliwej ich obrony, rabujący potrafił zabrać tylko część nagromadzonego przez pszczoły miodu. Rodzina więc nie ginęła, a po przezimowaniu gromadziła nowe zapasy, które z kolei co [?]ku były przez człowieka w części zabierane. W innych wypadkach — w celu uniknięcia całkowitego niszczenia rojów ograniczono się do podbierania części miodu. I to były już początki gospodarki.

Niewątpliwie niektóre spustoszone dziuple bywały ponownie zajmowane przez roje, co naprowadzić musiało pierwotnego pszczelarza na myśl wykuwania w drzewach sztucznych dziupli odpowiednich dla pszczół, a jednocześnie wygodnych przy wybieraniu części miodu.

Taki typ gospodarki zwanej bartną powstał na ziemiach polskich, ruskich i litewskich. Najczęściej sztuczne pomieszczenia dla pszczół — barcie dziano w sosnach. Drzewo to rzadko żyje więcej niż sto lat i dlatego wiek barci, które wykonywano w sosnach o średnicy około 0,7 m, wynosił przypuszczalnie 30 — 40 lat. Jeżeli drzewo bartne nie złamało się po upadku w miejscu, gdzie była wydziana barć, jej właściciel wycinał tę część pnia i ustawiał na pobliskim drzewie.

Z czasem zaczęto dziać pomieszczenia dla pszczół już nie w stojących drzewach, lecz w odcinkach pni, co było o wiele łatwiejsze. Ule takie — kłody ustawiano na drzewach i obsługiwano podobnie jak barcie.

Pragnę zwrócić uwagę czytelników, że obsługa i wykorzystywanie pszczół zarówno w barciach, jak też i w kłodach postawionych na drzewach miały charakter indywidualny, to znaczy dotyczyły zawsze pojedynczych rodzin.

„Pasieka” w języku polskim, rosyjskim, białoruskim i ukraińskim dosłownie oznacza miejsce, gdzie został wysieczony las. Z czasem w większości okolic zarzucono ustawianie kłód w pojedynkę, a zaczęto gromadzić je na „pasiekach” po kilka lub kilkanaście. Stąd też wyraz pasieka prawie wszędzie zatracił już swoje pierwotne znaczenie i jest używany obecnie w znaczeniu „pszczelnik”.

Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”

Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.

Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

Podobne wpisy