Biologia pszczół ze szczególnym uwzględnieniem kopulacji

tekst: Andrzej Lisowski

Pszczelarstwo, Rok XI, nr 9, wrzesień 1960 — Inż. Andrzej Lisowski

Inż. Andrzej Lisowski

strona 271

Pszczoły należą do owadów żyjących gromadnie. U większości tych owadów, jak osy, trzmiele i mrówki, powstawanie nowych gromad, niezbędne do utrzymania gatunku, odbywa się w ten sposób, że pojedyncze samice uprzednio zapłodnione przystępują w pojedynkę do zakładania swych rodzin. Wychowują one samodzielnie niedużą ilość samic-robotnic, które potem będą wychowywały następne pokolenia. Karmią one i otaczają opieką również i matkę, która po ich wychowaniu ogranicza się już wyłącznie do składania jaj. Samice troszczące się o matkę i potomstwo nie są zdolne do rozmnażania, ponieważ ich narządy rozrodcze są uwstecznione. Samice więc tych owadów, w początkowym okresie swego życia są zdolne do pracy związanej z wychowem potomstwa, nie potrafią jednak zapewnić samodzielnie trwania gatunku.

Gromada pszczela pod pewnymi względami stoi niżej, niż np. gromada mrówek. Pszczoły jednak o tyle wyprzedziły w procesie ewolucji inne owady żyjące gromadnie, że nie ma już u nich krótkiego okresu samodzielnego życia samicy. Żaden osobnik roju pszczelego nie może żyć w oderwaniu od gromady. Pszczoła, która straci łączność ze swoim rojem, a nie przyłączy się do innego — ginie.

Życie gromady owadów wiąże się z daleko idącym podziałem pracy pomiędzy osobnikami wchodzącymi w jej skład, stąd też pewne zróżnicowanie w budowie ciała osobników przystosowanych do różnych prac.

W skład roju pszczelego wchodzą trzy postacie pszczół: matka, truteń i robotnice. Pszczoły robotnice są to samice o uwstecznionych narządach rozrodczych. Tylko w wyjątkowych wypadkach przystępują one do składania jaj, oczywiście nie zapłodnionych, gdyż budowa ich ciała wyklucza kopulację. Poszczególne postacie pszczół różnią się nie tylko wielkością, lecz również pewnymi szczegółami budowy. Oczy złożone u matki są najmniejsze, u trutnia największe i złączone po środku głowy, oczy zaś proste u matki osadzone są niżej niż u robotnicy, natomiast u trutnia najniżej. Trąbka jest nakrótsza u matki i wynosi 3,5 mm, u robotnicy zaś 6,2 mm, u niektórych zaś nawet 7,2 mm. W głowie matki i trutnia brak jest gruczołów mlecznych. U matki nie ma także gruczołów woskowych oraz urządzenia, które służy do zbierania i przynoszenia pyłku. Żądło matki jest silnie rozwinięte, część kłująca zakrzywiona ku dołowi i zakończona trzema zadziorami, u robotnicy zadziorów jest aż 10, co powoduje odrywanie się całego aparatu żądłowego w następstwie żądlenia. Odwłok matki jest ostro zakończony, u trutnia zaś tępo.

Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”

Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.

Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

Podobne wpisy