„Aby prowent Króla IMci nie ginął” (część I)

tekst: Romuald Żukowski

Pszczelarstwo, Rok XIII, nr 10, październik 1962 — Romuald Żukowski

Romuald Żukowski

strona 296

Na północo-zachód od Łomży nad Skrodą, Szkwą i Rozogą stał bór potężny prawieki pamiętający. Sędziwe strzeliste sosny przeglądały się w błękitnych wodach siostrzanych rzek gromadząc z upływem czasu w wydzianych ręką człowieka barciach czyli dzieniach coraz większe bogactwo pszczół.

Leżący nad Narwią półborek Sztumskich zwany Szymanowskim liczył dwadzieścia osiem drzew dzianych czyli dzianków. Wojciech Sztumski wybierał zawsze na dzianki sosny duże, ponad 120-letnie. Unikał bochniaków, tj. drzew mających na sobie gule, czyli narosty i pleczowaczów — drzew krzywych i garbatych. Dzienie znajdowały się o około 12 stóp od ziemi. Wydziane były starannie. Miały długość około 4 stóp, głębokości 15 cali, szerokość od przodu 4, a wewnątrz 12 cali. W całym półborku znajdował się jedynie jeden bartniaczek, tj. barć cieńsza, wyrobiona z braku grubego pnia Wojciech wybrawszy odpowiednie drzewo wycinał na nim znamię swego półborku i odtąd nazywał je podkładem. Nie łatwo było opanować wszystkie terminy obowiązujące szanującego się bartnika. Na przykład: górną część dzieni należało nazywać głową, środkową — ocznik, a dolną — nogi. Strona otwierana dzieni nazywała się dłużnią, a przeciwna — plecy.

Wojciech wydziawszy barć, zatykał ją deską na trzy cale grubą, szczelnie przystającą, zwaną zatulą lub zatworem. Przyrządziwszy ostatecznie barć farbował ją, tj. wymazywał wewnątrz farbą, czyli zanetą, aby zwabić do niej nowy rój, a ponadto nabijał ją, tj. nalepiał w głowie roztopionym woskiem susz, czyli plastry próżne.

Czasem, gdy drzewo było stare lub z powodu wielkiej korony groziło upadkiem — kilka stóp nad barcią ucinał jego wierzchołek. Takie drzewo ze spuszczonym wierzchołkiem nazywał podcinem. Kiedy korona drzewa leżała już na ziemi, Wojciech zabijał w wierzchołek sosny bartę, tj. siekierę bartną służącą do dziania barci i hukał głośno trzykrotnie na całą zagajnicę, na znak, że robota zakończona.

Od Wojciecha wzslakich terminów bartnych nauczył się jego najstarszy syn Staszek. A było ich wiele: górną część plastrów należało nazywać oklek, wyrżnięcie tej części plastrów z miodem — okleczeniem, wykonywanie potrzebnych czynności przy barci — łaźbieniem, pszczoły same osiadłe w dziuplach — świepiotami, a pierwszy zaczątek plastra — skarzykiem.

Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”

Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.

Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

Podobne wpisy