Żołny (część II)

tekst: Tomasz Doroń

Pszczelarstwo, Rok LXIII, nr 2, luty 2012 — Mgr inż. Tomasz Doroń

Mgr inż. Tomasz Doroń

strona 25

Interesujące zależności są u kilku afrykańskich przedstawicieli rodziny. Niektóre żołny nauczyły się wykorzystywać duże roślinożerne ssaki oraz większe, naziemne ptaki (strusie, dropie) jako statyczne lub poruszające się stanowiska łowieckie, z których chwytają owady. Część ptaków przebywa dodatkowo w ich pobliżu i wykorzystuje to, bo poruszające się zwierzęta płoszą z roślinności wiele owadów. To ciekawe zachowanie obserwuje się dość regularnie u żołny białogardłej (Merops albicollis) i żołny szkarłatnej podgatunku północnego (nubicus). W przypadku tej pierwszej stwierdzono nawet analogiczne postępowanie w pobliżu ludzi i pojazdów. Jakby tego było mało, ten wędrowny gatunek wykazuje jeszcze inne ciekawe cechy. Podczas pobytu na lęgowiskach (na kolczastych sawannach i półpustyniach strefy Sahelu) żywi się głównie lotnymi formami mrówek i innymi owadami. Czasami chwyta nawet małe jaszczurki o długości do 4 cm. Natomiast na zimowiskach (w zadrzewionych sawannach i lasach Afryki Równikowej) często towarzyszy żerującym stadom wikłaczy (Ploceus spp.) i wiewiórkom (Funisciurus anerythrus), które odwiedzają owocujące drzewa olejowca gwinejskiego (palmy olejowej) – Elaeis guineensis. Żołny chwytają i zjadają tam spadające resztki owoców palmowych, które zawierają duże ilości tłuszczu oraz białka.

U żołny szkarłatnej (obu wyróżnianych podgatunków: północnego nubicus i południowego nubicoides) zauważono dodatkowo silne przywiązanie do żerowania podczas pożarów buszu. Ptaki widząc dym oraz ogień przybywają w jego pobliże i chwytają uciekające przed żywiołem owady, głównie szarańczaki.

Żołna białogardła
Żołna białogardła
Żołna białogardła
Żołna białogardła

Najpospolitszą metodą łowiecką wykorzystywaną przez żołny jest dolot do spostrzeżonego owada i schwytanie go dziobem skierowanym ku przodowi, w kierunku lotu ptaka. Odmienną, unikalną metodę do chwytania żądłówek stosują dwa azjatyckie gatunki: żołna modrolica (Merops persicus) i żołna modrosterna (Merops philippinus). Oba gatunki potrafią z dość znacznej odległości (nawet do 100 m) dostrzec większe błonkówki i dolatują do nich od dołu. Kiedy znajdą się pod owadem, wyginają błyskawicznie głowę do tyłu i ofiarę chwytają dziobem skierowanym pionowo w górę. Obserwacje poczynione w 1980 roku w Nigerii dowodzą, że jak do tej pory jedynie jeden gatunek żołn (modrolica) potrafi zjadać żądłówki podczas lotu (bez usuwania z ich odwłoka żądła).

Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”

Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.

Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

Podobne wpisy