Zakażenie rodzin pszczelich sporami Paenibacillus larvae to nie zawsze choroba, ale już realne zagrożenie
tekst: Krystyna Pohorecka
Pszczelarstwo, Rok LXIII, nr 9, wrzesień 2012
W roku ubiegłym na łamach „Pszczelarstwa" 7/2011 zamieściliśmy artykuł prezentujący pierwsze wyniki badań oceniających sytuację epizootyczną zgnilca amerykańskiego w krajowych pasiekach na podstawie stwierdzenia spor Paenibacillus larvae. Badania te można również określić mianem przesiewowych, ponieważ objęta jest nimi znaczna część populacji pszczół w Polsce (około 10% rodzin pszczelich z terenu wszystkich powiatów).
Badanie przesiewowe na ogół nie jest badaniem diagnostycznym pozwalającym jednoznacznie stwierdzić istnienie choroby. Pozwala jednak na wczesne wykrycie określonego parametru (lub wzrostu jego wartości), który może świadczyć o zagrożeniu rozwoju danej choroby i w związku z tym umożliwia podejmowanie działań zapobiegawczych. W naszym przypadku badanie ma na celu wykrycie w rodzinach pszczelich spor P. larvae, które są odpowiedzialne za rozwój zgnilca amerykańskiego, czyli pojawienia się objawów klinicznych choroby. Należy jednak pamiętać, że decyduje o tym kilka czynników. Najważniejszym z nich, poza samą obecnością bakterii (spor), jest natężenie ich występowania (poziom zakażenia), czyli liczba spor znajdujących się w środowisku ula i w najbliższym środowisku zewnętrznym (np. pozostałe rodziny w pasiece, pasieki położone w zasięgu lotu pszczół).
Podstawową drogą zakażenia larw jest pokarm zawierający zarodniki bakterii. Do zanieczyszczenia pokarmu dochodzi bezpośrednio ze ścian komórek plastra lub za pośrednictwem pszczół robotnic. Dlatego im więcej spor znajduje się w zapasach pokarmu, tym większe jest zagrożenie dla zdrowego czerwiu. Do rozwoju choroby u pojedynczej larwy może dojść już po jednorazowym spożyciu około 35 spor bakterii. Wówczas w wyniku namnożenia się patogenu, pojedyncza, zamarła larwa staje się źródłem kolejnych milionów spor. Pojedyncze, chore larwy bardzo łatwo mogą być przeoczone podczas przeglądu, w wyniku czego liczba spor w rodzinie w krótkim czasie może drastycznie wzrosnąć, a w konsekwencji wzrastać będzie poziom zakażenia zapasów pokarmu.
Zapasy pokarmu zgromadzone przez pszczoły w komórkach plastrów stanowią zatem bardzo dobry materiał do diagnozowania zagrożenia rozwoju choroby i są wykorzystywane jako matryca, także w naszych badaniach laboratoryjnych. Pojedynczą próbkę stanowi miód pobrany z plastrów z czerwiem z pięciu losowo wybranych rodzin przypadających na każde 10 rodzin w pasiece, z tego względu określana jest ona jako próbka zbiorcza. Taki sposób pobierania próbek umożliwia przebadanie co najmniej połowy rodzin w każdej pasiece.
Ponieważ liczba próbek pobieranych w pasiece jest uzależniona od liczby stacjonujących w niej rodzin, pozwala to na zwiększenie wykrywalności zakażenia. Na podstawie liczby kolonii bakterii wyrastających na specjalnych podłożach wzrostowych określana jest liczba spor P. larvae w 1 gramie pokarmu. Ponieważ liczba ta jest w istotny sposób skorelowana ze stanem zdrowotnym rodzin pszczelich, pozwala to z dużym prawdopodobieństwem oszacować ryzyko rozwoju zgnilca amerykańskiego.
Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”
Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.
Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
