W kilku zdaniach

tekst: Archiwum miesięcznika „Pszczelarstwo”

Pszczelarstwo, Rok XIV, nr 7–8, lipiec–sierpień 1963

strona 209

● Pszczelarska wiedza i niewiedza. Dziwny wydaje się nam dzisiaj fakt, że w dawnych czasach, choć hodowla pszczół była uprawiana od tysiącleci, tak mało wiedziano o ich życiu, o płci osobników wchodzących w skład roju, a także o rozmnażaniu się tych owadów. W starożytnej Grecji pszczelarstwo (to znaczy technika pszczelarska) stało stosunkowo wysoko, jednakże ówcześni badacze nie umieli wyjaśnić, skąd się biorą pszczoły. Jedni z nich byli zdania, że pszczoły nie mają w ogóle potomstwa, ale przynoszą je corocznie z kwiatów, inni znów twierdzili, że tylko czerw trutowy pochodzi z kwiatów, natomiast matki i robotnice rozmnażają się w zwykły choć bliżej nie wyjaśniony sposób. Byli też tacy uczeni starożytności, którzy uważali trutnie za samiczki pszczele, matkę zaś za — samca. Wielki filozof grecki Arystoteles, który przez długie lata zajmował się obserwacjami nad życiem pszczół, doszedł wreszcie do wniosku, że robotnice, trutnie i matki są to trzy różne rodzaje istot żywych bytujących wspólnie, i że nie wykazują one żadnych wyraźnych różnic, jeśli chodzi o płeć. Nie były to jego zdaniem ani samice ani samce.

Z tym poglądem jednak nie bardzo się zgadzały dalsze wnioski Arystotelesa. Uważał on bowiem, że matka pszczela, nazywana przezeń „królem”, rodzi matki, ale także i robotnice, trutnie zaś są potomstwem robotnic, a same nie są zdolne do rozrodu. Ponadto ten wielki uczony błędnie określał stadia rozwojowe pszczoły; larwy uważał za tworzące się jaja, a poczwarki za gotowe jaja, z których wychodzi „imago” czyli owad dojrzały.

Nawet i sławny Crescentyn, który żył ponad tysiąc pięćset lat po Arystotelesie, nie więcej wiedział o rozmnażaniu się pszczół. Głosił on, że owady te powstają z samorództwa albo z padliny wołu. W tę fantastyczną bajkę zaczęto wątpić dopiero w 17 stuleciu, gdy Włoch Redi wykazał doświadczalnie, że białe larwy pojawiające się w nieświeżym mięsie wylęgają się z jajeczek złożonych przez muchy. A przestano wierzyć całkowicie w pochodzenie pszczół z padliny dopiero wtedy, gdy ogłosił wyniki swych badań wielki biolog holenderski Jan Svammerdam (1602—1680). To był początek rozwoju istotnej wiedzy o pszczołach.

Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”

Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.

Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

Podobne wpisy