Uwagi o hodowli pszczół

tekst: Stefan Stefański

Pszczelarstwo, Rok X, nr 4, kwiecień 1959 — STEFAN STEFAŃSKI

winieta działu „Selekcja i wychów matek” — rysunek kwiatów i liści przy czarnym pasie z napisem

STEFAN STEFAŃSKI

strona 97

Faktem jest, że na około 200 tysięcy pszczelarzy w kraju tylko kilkuset prowadzi w swych pasiekach hodowlę. Stanowi to niecałe 0,5% ogólnego stanu pasiek. Reszta sprawą hodowli jako takiej nie zajmuje się, prowadząc tylko mniej lub więcej opłacalny chów. Nawet bardzo wielu spośród pszczelarzy, którzy przed dziesięciu laty zajmowali się czynnie hodowlą i prowadzili ją w swych pasiekach tak na użytek własny, jak i na sprzedaż wśród kolegów w swej okolicy, w ostatnich latach przestało się tym zajmować.

Przyczyną tego stanu rzeczy jest to, że propagowane zasady i metody hodowli były zbyt skomplikowane, dla pszczelarza praktyka za trudne, a przy tym wyposażenie w sprzęt za kosztowne, no i co najważniejsze, że pszczelarz praktyk nie widział w tym żadnej realnej, bezpośredniej korzyści, której się po tym nakładzie kosztów i pracy spodziewał.

Nawet ci z hodowców, którzy mieli już wieloletnie doświadczenia w hodowli i byli producentami matek pszczelich na sprzedaż, w poważnej części zaprzestali tej pracy z powodu jej nieopłacalności.

Stan, jaki w ostatnich latach obserwujemy, jest więc bardzo niepokojący, gdyż nosi wyraźne znamiona zastoju, czy nawet cofania się wstecz na tym odcinku. Stąd też płynie konieczność urealnienia przez związki pszczelarzy poczynań hodowlanych, dostosowania ich do rzeczywistych warunków i możliwości pszczelarzy, uproszczenia wszelkich zabiegów przy zachowaniu zasadniczych wymogów biologiczno-technicznych, w celu spopularyzowania ich, a przez to umasowienia hodowli.

Jasną, wszechstronnie udowodnioną już sprawą jest większa wartość doborowego, wyselekcjonowanego materiału do dalszego rozrodu, nad materiałem przypadkowym. Zasadę doboru do rozrodu elity zwięrzęcej czy roślinnej stosuje się dziś w całym świecie i to nie tylko w doświadczeniach, lecz w praktyce, masowo, bo tą drogą stale zwiększa się wydajność danego zwierzęcia czy rośliny, tą drogą zwiększa się masę i jakość danej produkcji rolnej. Takie też zasady muszą obowiązywać w postępowym pszczelarstwie i taką tylko drogą musimy pójść, aby osiągnąć poprawę jakości naszych pszczół, a przez to poprawić także wydajność naszych pasiek, zwiększyć produkcję masy towarowej miodu i wosku oraz innych produktów pszczelich.

Zasady masowej selekcji pszczół

Aby jednak nasza droga w tym kierunku nie była chaotyczna, aby prowadziła prosto do celu, musimy ją sobie dobrze, wyraźnie wytyczyć, musimy ustalić zasady, na których będziemy się w naszej pracy hodowlanej opierać.

Najogólniej sformułowane praktyczne zasady masowej hodowli:

  1. zarodowy materiał wyjściowy — to nie tylko pszczoła krajowa, ale pszczoła miejscowa, wszechstronnie dostosowana do lokalnych warunków środowiska.
  1. kryterium doboru zarodowego materiału wyjściowego — to najwyższa wydajność w miodzie i wosku oraz w innych produktach, jeśli na nie nastawiona jest produkcja pasieki, a także możliwie największa, rzeczywiście stwierdzona odporność na choroby, szczególnie na chorobę zarodnikowcową.
  1. wszelkie zabiegi hodowlane, jakie stosuje pszczelarz — hodowca, muszą być jak najściślej dostosowane do naturalnych procesów życiowych pszczół.
  1. wszelkie zabiegi powinny być jak najbardziej celowe, jak najprostsze i jak najtańsze, dostępne dla każdego, nawet drobnego pszczelarza.

Abyśmy się dobrze i całkowicie zrozumieli, niezbędne jest nieco szersze naświetlenie niektórych momentów hodowlanych, a ściśle związanych z wymienionymi czterema zasadami, na których powinna być oparta masowa, selekcyjna hodowla pszczół.

W całym kraju nie mamy rodzin pszczelich o ustalonej bardzo wysokiej wydajności w miodzie i wosku. Ze względu na wielką różnorodność środowisk klimatyczno-roślinno-glebowych, podlegających znów różnym przyrodniczym zmianom w czasie (niemal każdy rok jest inny niż poprzednie), gdybyśmy nawet już taką jedną dobrze wyselekcjonowaną w danym środowisku pszczołę posiadali, to jeszcze nie byłoby to rozwiązaniem ostatecznym, końcowym, już stałym. Nie mówiąc o stale czynnym procesie zmienności, jaki zachodzi wśród osobników zwierzęcych z pokolenia na pokolenie, w żadnym wypadku nie byłaby ta

strona 98

doskonała pszczoła tak plastyczna, żeby wszędzie, we wszystkich środowiskach dużego obszaru kraju, była tą najlepszą, najwydajniejszą, żeby do nich wszystkich była jak najlepiej dopasowana.

Celem hodowli — wzrost produkcji

Z uwagi więc na to, co wyżej przedstawiono, a co się praktycznie potwierdza stale w każdej pasiece, najlepszą drogą jest hodowla pszczoły miejscowej, lokalnej, bez względu na jej ubarwienie i inne cechy morfologiczne. Pszczelarza praktyka, a także i gospodarkę narodową interesuje przede wszystkim jedno zagadnienie — produkcja.

Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”

Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.

Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

Podobne wpisy