Regulowanie funkcji rozrodczych w społeczeństwach owadzich
tekst: Cecylia Lewandowska
Pszczelarstwo, Rok X, nr 6, czerwiec 1959 — C. Lewandowska

strona 171
Jakkolwiek warunki bytowania u pszczół, termitów i mrówek są zupełnie odrębne, to jednak wspólna dla wszystkich jest zasada podziału funkcji między poszczególne grupy osobników. Pełną zdolność rozrodczą ma u termitów wyłącznie para królewska, u błonkoskrzydłych matek i pojawiające się na krótko samce. Prace wykonują bezpłodne robotnice i żołnierze (u termitów i mrówek), którzy pełnią wszelkie inne funkcje niezbędne dla pomyślnego rozwoju rodzin.
Co jednak decyduje o tym, czy z jaja wykształci się osobnik zdolny do spełniania funkcji rozrodczych czy też bezpłodna robotnica lub żołnierz?
Na pytania te stara się odpowiedzieć Karlheinz Bier w artykule pt. „Regulowanie funkcji rozrodczych w społeczeństwach owadzich”
strona 172
zamieszczonym w „Ergebnisse der Biologie” przytaczając wyniki szeregu interesujących doświadczeń i obserwacji z lat ostatnich.
W społeczeństwie termitów Kalotermes flavicollis obok skrzydlatych osobników płciowych występują dwie inne formy owadów dorosłych: żołnierze i tzw. zastępcze osobniki płciowe. Nie ma tu natomiast osobnej kasty robotnic. Funkcje ich pełnią starsze larwy w ostatnich stadiach rozwojowych. Gdyby rozwój ten był szybki i prowadził bezpośrednio do owadów dorosłych, jak ma to miejsce chociażby u mrówek czy pszczół, to w młodych koloniach Kalotermes wykształcałyby się bardzo szybko osobniki płciowe, które opuszczając macierzystą kolonię nie przyczyniałyby się do jej rozrostu. Zapobiega temu długi okres kolejnych przeobrażeń, który przeciąga się niejednokrotnie do 18 miesięcy i dłużej. Co więcej, o szybkości a nawet kierunku przeobrażeń decyduje stan kolonii. Ostatnie stadia larwalne mające już wyraźne zaczątki skrzydeł, powstają z reguły dopiero wówczas, gdy kolonia liczy ponad stu członków. Jeżeli przeniesie się je z większej kolonii do mniejszej, to tylko pewna ich część rozwija się dalej, reszta drogą wstecznej wylinki wraca do poprzedniego stadium rozwojowego.
Termity tolerują tylko jedną parę królewską. Zastępcze osobniki płciowe pojawiają się tylko wtedy, gdy kolonia straci bądź parę królewską, bądź też jednego z jej partnerów.
Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”
Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.
Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
