Poprawa pszczelarskiego materiału hodowlanego

tekst: Antoni Demianowicz

Pszczelarstwo, Rok I, nr 1, styczeń–luty 1950 — Dr ANTONI DEMIANOWICZ

Dr ANTONI DEMIANOWICZ

strona 2

Zanim przejdziemy do właściwego tematu należy poznać istniejący obecnie stan faktyczny pogłowia.

Dzięki położeniu geograficznemu Polski przebiegają przez nią granice zasięgów 2 podgatunków (lub ras głównych) pszczoły miodnej:

  1. pszczoły środkowo - europejskiej — Apis mellifica mellifica,
  1. pszczoły kraińskiej — Apis mellifica carnica.

Pierwotny zasięg pierwszej z nich obejmuje półwysep Pirenejski, Francję, Niemcy, prawie całą Polskę, Rosję Europejską, sięgając na południe po Kaukaz i Besarabię. W obrębie tego gatunku można wyróżnić rasy lokalne. Zasięgi 3 z nich przebiegają również przez Polskę.

  1. Rasa północna Apis mellifica mellifica natio Lechceni rozpowszechniona w Anglii, północnych Niemczech, Skandynawii, w Polsce mniej więcej do południka Warszawy. posuwając się na północy nieco dalej na wschód (aż do granicy Litwy).
  1. Rasa leśna Apis mellifica mellifica natia silvarum. Zasięg jej obejmuje północną lesistą część Rosji Europejskiej, a w Polsce woj. białostockie i lubelskie oraz część wschodnią woj. warszawskiego.
  1. Pszczoły ukraińskie Apis mellifica natio acervorum, rozpowszechniona w stepowej części Związku Radzieckiego; sięga na zachód przez Podole i południowy Wołyń, wkraczając prawdopodobnie na teren Polski w rejonie Hrubieszowa i Lubaczewa.

Odmiana kraińska, obejmująca swoim zasięgiem większą część półwyspu Bałkańskiego i południową część Europy środkowej, wkracza do Polski przez Bramę Morawską na południowy Śląsk i w Krakowskie.

Ze wszystkich tych 4 naturalnych składników pogłowia zdaniem moim najbardziej cenną jest pszczoła leśna, odznaczająca się najmniejszą rojnością. Pszczoły te od niepamiętnych czasów prowadzone były sposobem bartnym, z podrzynaniem na jesieni jedynie części plastrów miodowych. Wszystkie natomiast inne, wyżej wymienione rasy, i w Niemczech, i na Bałkanach, i na Ukrainie były prowadzone w ulach bezdenkach (koszki i dziuplanki) typową metodą rojną. przy której pnie najmniej rojne rokrocznie ulegały skasowaniu (przy czym zabierano im cały zapas). Na rozmnożenie zostawiano rodziny średniej siły: rojone macierzaki, bądź też roje tegoroczne.

strona 3

Warto tu przytoczyć cytatę z dzieła Juliana Lubienieckiego, jednego z najbardziej wnikliwych pszczelarzy polskich: „Jest rzeczą niezawodną, że między pszczołami są gatunki lepsze i pośledniejsze, podobnie jak między inną chudobą. Najlepsze gatunki żyją po wielkich lasach, tam szczególnie, gdzie istnieje jeszcze bartnictwo.“

Prócz tych pszczół - autochtonów w kształtowaniu pogłowia wybitny udział wzięły pszczoły ras obcych. Po raz pierwszy sprowadził je do Polski (na Śląsk) dla celów doświadczalnych ks. Jan Dzierżon w r. 1853. Były to pszczoły rasy włoskiej. Matki tej rasy importowano następnie w dużych ilościach aż do wybuchu pierwszej wojny światowej. Na początku bieżącego stulecia zaczęto importować również krainki, następnie kolorowe pszczoły kaukaskie, cypryjskie, a po wojnie również i palestyńskie oraz kaukaskie wysokogórskie. Na teren Ziem Zachodnich a w czasie okupacji i do reszty Polski dość licznie sprowadzano pszczoły z linii hodowlanej „Nigra“ wyhodowanej z lokalnej rasy, zamieszkującej Szwajcarię i południowe Niemcy. To wszystko przyczyniło się do tak daleko idącego wykrzyżowania się, że obecnie w całym szeregu rejonów nie widzi się zupełnie pszczół pozbawionych chociażby na oko domieszki obcych kolorowych ras. Chciałem dodać, że mieszańce nie są odpowiednim materiałem do hodowli. W pasiekach prowadzimy — jeśli nawet nie mówimy o hodowli w pełnym tego słowa znaczeniu — pewien dobór, wymianę matek gorszych na lepsze. Jeżeli te matki najlepsze pochodzą z ras niekrzyżowanych (z pierwotnych — najlepszych), to cechy im właściwe (cecha jakości) zostają przekazane potomstwu. Mieszańce niektóre natomiast mogą się odznaczać wybitnymi właściwościami, lecz tych właściwości nie przekazują potomstwu w tym samym stopniu — zdarza się czasem co prawda szczęśliwy zbieg okoliczności, jednak w konsekwencji w dalszych pokoleniach nie daje to korzyści. Jako materiał wyjściowy, mieszańce nie nadają się do hodowli. Niekiedy jednak bywa wprowadzona specjalnie jakaś inna dobra rasa — wtedy jest to już świadomy dobór. Zwłaszcza nie nadaje się do hodowli pogłowie tak dalece wykrzyżowane, jakie spotyka się w wielu okolicach Polski, gdzie wykrzyżowane są nie tylko 4 rasy polskie, lecz również i rasy obce, jak włoszki, syryjki i palestynki. Teraz przejdziemy do samej sprawy hodowli...

Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”

Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.

Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

Podobne wpisy