Poprawa pszczelarskiego materiału hodowlanego
tekst: Antoni Demianowicz
Pszczelarstwo, Rok I, nr 1, styczeń–luty 1950 — Dr ANTONI DEMIANOWICZ
Dr ANTONI DEMIANOWICZ
strona 2
Zanim przejdziemy do właściwego tematu należy poznać istniejący obecnie stan faktyczny pogłowia.
Dzięki położeniu geograficznemu Polski przebiegają przez nią granice zasięgów 2 podgatunków (lub ras głównych) pszczoły miodnej:
- pszczoły środkowo - europejskiej — Apis mellifica mellifica,
- pszczoły kraińskiej — Apis mellifica carnica.
Pierwotny zasięg pierwszej z nich obejmuje półwysep Pirenejski, Francję, Niemcy, prawie całą Polskę, Rosję Europejską, sięgając na południe po Kaukaz i Besarabię. W obrębie tego gatunku można wyróżnić rasy lokalne. Zasięgi 3 z nich przebiegają również przez Polskę.
- Rasa północna Apis mellifica mellifica natio Lechceni rozpowszechniona w Anglii, północnych Niemczech, Skandynawii, w Polsce mniej więcej do południka Warszawy. posuwając się na północy nieco dalej na wschód (aż do granicy Litwy).
- Rasa leśna Apis mellifica mellifica natia silvarum. Zasięg jej obejmuje północną lesistą część Rosji Europejskiej, a w Polsce woj. białostockie i lubelskie oraz część wschodnią woj. warszawskiego.
- Pszczoły ukraińskie Apis mellifica natio acervorum, rozpowszechniona w stepowej części Związku Radzieckiego; sięga na zachód przez Podole i południowy Wołyń, wkraczając prawdopodobnie na teren Polski w rejonie Hrubieszowa i Lubaczewa.
Odmiana kraińska, obejmująca swoim zasięgiem większą część półwyspu Bałkańskiego i południową część Europy środkowej, wkracza do Polski przez Bramę Morawską na południowy Śląsk i w Krakowskie.
Ze wszystkich tych 4 naturalnych składników pogłowia zdaniem moim najbardziej cenną jest pszczoła leśna, odznaczająca się najmniejszą rojnością. Pszczoły te od niepamiętnych czasów prowadzone były sposobem bartnym, z podrzynaniem na jesieni jedynie części plastrów miodowych. Wszystkie natomiast inne, wyżej wymienione rasy, i w Niemczech, i na Bałkanach, i na Ukrainie były prowadzone w ulach bezdenkach (koszki i dziuplanki) typową metodą rojną. przy której pnie najmniej rojne rokrocznie ulegały skasowaniu (przy czym zabierano im cały zapas). Na rozmnożenie zostawiano rodziny średniej siły: rojone macierzaki, bądź też roje tegoroczne.
strona 3
Warto tu przytoczyć cytatę z dzieła Juliana Lubienieckiego, jednego z najbardziej wnikliwych pszczelarzy polskich: „Jest rzeczą niezawodną, że między pszczołami są gatunki lepsze i pośledniejsze, podobnie jak między inną chudobą. Najlepsze gatunki żyją po wielkich lasach, tam szczególnie, gdzie istnieje jeszcze bartnictwo.“
Prócz tych pszczół - autochtonów w kształtowaniu pogłowia wybitny udział wzięły pszczoły ras obcych. Po raz pierwszy sprowadził je do Polski (na Śląsk) dla celów doświadczalnych ks. Jan Dzierżon w r. 1853. Były to pszczoły rasy włoskiej. Matki tej rasy importowano następnie w dużych ilościach aż do wybuchu pierwszej wojny światowej. Na początku bieżącego stulecia zaczęto importować również krainki, następnie kolorowe pszczoły kaukaskie, cypryjskie, a po wojnie również i palestyńskie oraz kaukaskie wysokogórskie. Na teren Ziem Zachodnich a w czasie okupacji i do reszty Polski dość licznie sprowadzano pszczoły z linii hodowlanej „Nigra“ wyhodowanej z lokalnej rasy, zamieszkującej Szwajcarię i południowe Niemcy. To wszystko przyczyniło się do tak daleko idącego wykrzyżowania się, że obecnie w całym szeregu rejonów nie widzi się zupełnie pszczół pozbawionych chociażby na oko domieszki obcych kolorowych ras. Chciałem dodać, że mieszańce nie są odpowiednim materiałem do hodowli. W pasiekach prowadzimy — jeśli nawet nie mówimy o hodowli w pełnym tego słowa znaczeniu — pewien dobór, wymianę matek gorszych na lepsze. Jeżeli te matki najlepsze pochodzą z ras niekrzyżowanych (z pierwotnych — najlepszych), to cechy im właściwe (cecha jakości) zostają przekazane potomstwu. Mieszańce niektóre natomiast mogą się odznaczać wybitnymi właściwościami, lecz tych właściwości nie przekazują potomstwu w tym samym stopniu — zdarza się czasem co prawda szczęśliwy zbieg okoliczności, jednak w konsekwencji w dalszych pokoleniach nie daje to korzyści. Jako materiał wyjściowy, mieszańce nie nadają się do hodowli. Niekiedy jednak bywa wprowadzona specjalnie jakaś inna dobra rasa — wtedy jest to już świadomy dobór. Zwłaszcza nie nadaje się do hodowli pogłowie tak dalece wykrzyżowane, jakie spotyka się w wielu okolicach Polski, gdzie wykrzyżowane są nie tylko 4 rasy polskie, lecz również i rasy obce, jak włoszki, syryjki i palestynki. Teraz przejdziemy do samej sprawy hodowli...
Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”
Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.
Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
