O ulach używanych w Polsce w XVIII wieku
tekst: Franciszek Osiak
Pszczelarstwo, Rok X, nr 8–9, sierpień–wrzesień 1959 — Mgr FRANCISZEK OSIAK

Mgr FRANCISZEK OSIAK
strona 252
Nasi światli pszczelarze z drugiej połowy XVIII wieku, podobnie jak ich koledzy z krajów zachodnich, zdawali sobie sprawę, że bez dalszej reformy uli pierwotnych (o pierwszych próbach tego rodzaju, podejmowanych w Polsce, pisałem w nr 6/59), trudno marzyć o właściwym rozwoju pszczelnictwa. Wiemy już, że wybitny przyrodnik owych czasów, ks. Krzysztof Kluk, który tak gorliwie zajmował się tą m. in. dziedziną hodowli, nie należał do zwolenników kłody, bezdenka lub pospolitej kószki słomianej. „Utrzymywania w nich pszczół — twierdził słusznie w swojej zoologii — nie można nazwać pożytecznym”. Najlepsze, jego zdaniem, pomieszczenie dla tych owadów, to ul w formie walca, upleciony ze słomy, składający się z dwóch lub więcej części, tzw. półuli, ustawionych na wystającej 10 cm wokoło drewnianej podstawie i zakończony płaską, również słomianą przykrywą, zaopatrzoną w niewielki otwór, zamykany czopem lub zasuwką. U wierzchu ula powinny się znajdować „dwie ławeczki, przetkane w poprzecz, z wystającymi nieco końcami, aby w potrzębie łatwo wyciągnięte być mogły”, do których by pszczoły przymocowywały woszczynę. Zarówno średnica uli, jak też i wysokość zasadniczej części jego korpusu nie powinna, zdaniem autora, przekraczać 3/4 łokcia, czyli około 46 cm. „Niech nikt się nie zadziwia — pisał proboszcz ciechanowski — nad małością takowych ulów. Im bowiem bardziej pszczoły są skupione ,tym pewniej roją się latem, a zimą są bezpieczniejsze. Gdy zaś idzie o pożytek z miodu, łatwo go powiększyć albo od wierzchu, albo od spodu”.
Pierwszy dodatkowy krąg, dołączany do ula Kluka (nazwalibyśmy go dziś nadstawką lub podstawką — F. O.) wysoki był na 9 cali (23 cm), następne zaś 4½ cala (11½ cm). U dołu każdego kręgu znajdował się wylot, zamykany w razie potrzeby dziurkowaną zasuwką. „Jeżeli nie chcę — dowodzi proboszcz — aby się pszczoły roiły, lecz więcej nosiły roboty, a zatym więcej wydały miodu, wcześniej podkładam część; gdy tę zarobią, podkładam drugą i tak dalej. Gdy ul stanie się niezdatny (to znaczy gdy woszczyna się zestarzeje — F. O.), stawiam drugi na nim i do niego pszczoły dymem przepędzam, toż czynię gdy mam miód podbierać. Podbieranie to łatwiejsze jest (niż w kłodzie lub zwykłej kószce — F. O.), każda część bowiem ma osobną krzyżownicę i osobny wylot, każda więc może za osobny ul być poczytana. Jednego roku spędzam pszczoły dymem na dół i zbieram wierzch miodu, drugiego wypędzam do góry i odbieram spód miodu”.
W jaki sposób ks. Kluk posługiwał się tego rodzaju ulem przy tworzeniu rojów sztucznych, pisałem w jednym z poprzednich artykułów
Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”
Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.
Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
