Czerniawka spadziowa
tekst: Archiwum miesięcznika „Pszczelarstwo”
Pszczelarstwo, Rok LXIII, nr 8, sierpień 2012
strona 6
Czerniawkę spadziową powoduje u pszczół spożywanie przez nie miodu spadziowego. Spadź występuje na brzozie, bzie koralowym (Sambucus racemosa L.), wiśni, olszy, róży dzikiej i uprawianej oraz śliwie od maja do sierpnia, na głogu, wierzbie, kruszynie pospolitej, lipie drobnolistnej, leszczynie, porzeczce i topoli od maja lub czerwca do września lub października, na kasztanowcu, jarzębinie, sośnie i tarninie od czerwca do lipca (na tarninie czasem od wczesnej wiosny do połowy lipca), a na gruszy i dębie od końca kwietnia do opadania z nich liści. Toksyczność miodu spadziowego dla pszczół wzrasta, jeśli zbierają one spadź z topoli, wierzby, osiki, klonu lub dębu. Pszczoły czasem wytwarzają miód nie tylko ze spadzi, ale także z rosy miodowej, zbierają ją jednak tylko wtedy, gdy nie ma innego źródła pożytku. Jest to słodka ciecz „wypacana” zwykle w nocy i rano przez liście niektórych drzew liściastych i iglastych, przy czym jest jej tym więcej, im większy jest wówczas spadek temperatury. Wydziela ją m.in. jarzębina, klon, leszczyna, świerk, bez (lilak) i wiśnia.
W trakcie przetwarzania spadzi na miód ulega ona w mniejszym stopniu fermentacji niż nektar w trakcie analogicznego procesu. W porównaniu z nektarem spadź zawiera około trzykrotnie mniej wody, cztery razy więcej cukrów prostych, 1,5 raza więcej wielocukrów (cukrów złożonych) oraz 15 razy więcej dekstryn i substancji mineralnych. Według danych M. D. Orżewskiego (1958) w trakcie przetwarzania spadzi na miód spadziowy pszczoły obniżają w nim trzykrotnie zawartość ciężko strawnej dla nich sacharozy, substancji mineralnych i dekstryn (produktów rozkładu skrobi). Miód spadziowy zawiera 5 razy więcej sacharozy i substancji mineralnych oraz 2,5 raza więcej dekstryn niż miód nektarowy , ponieważ w wyniku rozkładu sacharozy na cukry proste, jej zawartość w tym ostatnim zmniejsza się 11-krotnie (w porównaniu z nektarem), a w miodzie spadziowym (w porównaniu ze spadzią) – jak już wspomniano – tylko trzykrotnie. Dlatego spożywanie przez pszczoły spadzi i miodu spadziowego prowadzi do szybkiego wyczerpania fizjologicznego ich organizmu.
Dawniej przypuszczano, że szkodliwość miodu spadziowego dla pszczół wynika z zawartości w tym miodzie znacznych ilości niestrawnych dla nich domieszek. Jednak badania A.G. Dantowa (1947), P.P. Myszkina (1953), M.D. Orżewskiego (1956, 1958), S.W. Żdanowa (1960), W. I. Połtiewa (1964) i innych wykazały, że zawiera on także substancje trujące, które wywołują u pszczół objawy zatrucia. Choroba często przez długi czas przebiega w postaci utajonej. Miód spadziowy zaburza działanie gruczołów rektalnych, które chronią organizm pszczoły przed szkodliwymi skutkami napełnienia jelita prostego kałem. Zawartość spadzi w pokarmie pszczół prowadzi do degeneracji błony perytroficznej, wytwarzanej zwykle w jelicie środkowym, i sprzyja ich porażeniu nosemozą. W spadzi jeszcze wtedy, gdy występuje ona na roślinach, rozwijają się różne drobnoustroje, które przyczyniają się do wzrostu jej toksyczności. Przykładem może tu być grzyb niedoskonały, wywołujący czerniaczkę jajników matek pszczelich.
Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”
Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.
Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna
Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.
Masz już dostęp? Zaloguj się.
