Co w XVI wieku pisano w Polsce o pszczołach

tekst: Franciszek Osiak

Pszczelarstwo, Rok VIII, nr 5, maj 1957 — FRANCISZEK OSIAK

FRANCISZEK OSIAK

strona 149

Pszczelarstwo, jeden z działów gospodarki rolnej, stanowiło przedmiot żywych zainteresowań ze strony pisarzy świata starożytnego. Grek Aristomachos z Salej obserwował pszczoły przez 88 lat. Philiskos z Tracji całe swe życie w tym celu w lasach przepędził. Arystoteles, sławny filozof, poświęca wiele uwagi pszczołom w swym dziele o zwierzętach.

Pszczelarstwo kwitło również w starożytnym Rzymie. Marcus Terrentius Varro, żyjący na pograniczu drugiego i pierwszego wieku przed Chrystusem, opisuje dokładnie gospodarkę pasieczną. O pszczołach pisze Palladius i Menearates. Cajus Pliniusz Secundus starszy, zamieścił o nich cały rozdział w swej historii naturalnej. Wierszowanym podręcznikiem pszczelarstwa można nazwać przepiękny utwór poetycki — dzieło Publiusza Vergiliusza Maro, stanowiący czwartą księgę jego głośnych „Georgik“.

W owych już czasach tworzą się zręby praktycznej nauki pszczelarstwa, ukształtowanej na obserwacjach i doświadczeniu. Dorobek w tej materii uczonych greckich i rzymskich promieniował na cały ówczesny świat cywilizowany długo jeszcze po upadku imperium latyńskiego. Pod przemożnym ich wpływem Piotr de Crescentis, zwany również Crescentynem, Włoch urodzony w Bolonii w roku 1230, tworzy dzieło wielkiej sławy pt. „Ruralium comodorum libri XII“, stanowiące pewnego rodzaju encyklopedię wiedzy rolniczej, m. in. pszczelarskiej.

Książkę Crescentyna tłumaczono na kilka języków zachodnio - europejskich. Przepisywali ją ręcznie zakonnicy po klasztorach. Drukiem zaś po raz pierwszy wyszła w roku 1471. Do nas dociera w końcu XV wieku. Spotkała się tu widocznie z żywym zainteresowaniem, kiedy sekretarz królewski i przyjaciel Mikołaja Reja, Andrzej Trzycieski przekłada ją na język polski i wydaje w Krakowie w roku 1542. Mógł przeto, pisze prof. St. Moszczeński, „poznać nasz rolnik, jak to Rzymianie zakładali folwarki, budowali domy, uprawiali pola, ogrody, winnice, jak prowadzić hodowlę zwierząt, choć to był obraz spod nieba włoskiego i sprzed półtora tysiąca lat“. W roku 1571 ukazuje się, również w Krakowie, drugie wydanie tego dzieła, opracowane i przystosowane dla czytelników polskich przez Bartłomieja Kłodzińskiego. Nosi ona tym razem tytuł: „Crescentyna Piotra księgi o gospodarstwie i opatrzeniu rozmnożeniu rozlicznych pożytków każdemu stanowi potrzebne na wielu miejscach z niemałą pilnością poprawione i rozszerzone“.

Ten tekst pochodzi z archiwum „Pszczelarstwa”

Pełne teksty starszych roczników miesięcznika otwiera dostęp do archiwum: w cenie prenumeraty rocznej albo osobno za 15,00 zł miesięcznie.

Na miesiąc — 15 zł Na 6 miesięcy — 45 zł Na 12 miesięcy — 95 zł Prenumerata roczna

Dostęp włącza się automatycznie w chwilę po opłaceniu.

Masz już dostęp? Zaloguj się.

Podobne wpisy